خطر در کمین معبد عظیم آناهیتا

57346162

معبد عظیم آناهیتا، دومین بنای بزرگ سنگی ایران است که پتانسیل زیادی برای قرار گرفتن در فهرست جهانی یونسکو دارد. البته حداقل در دوره‌ای که ما زندگی می‌کنیم، فعلا از این عظمت خبری نیست و جز مجموعه‌ای از سنگ‌ها و ستون‌های نصفه و نیمه‌ای از آن که روی تپه‌ کم‌ارتفاع محل باستانی‌اش پخش شده، نمای دیگری به چشم نمی‌آید.

 با وجود ایجاد اداره‌های مختلف میراث فرهنگی در استان کرمانشاه و سپس شهرهای زیرمجموعه‌تر آن، بویژه شهرستان کنگاور در طول سال‌های گذشته، هنوز نتوانسته‌اند «معبد آناهیتا» را استوار یا قدری بهتر ساماندهی‌ کنند تا شاید به درجه‌ای از شهرت اولین بنای سنگی ایران – تخت‌جمشید -نزدیک شود.

شاید خیلی‌ها تاکنون از این بنای بااهمیت چیزی نشنیده‌ باشند! معبدی بزرگ که گردشگران دیگر مقهور عظمتش نمی‌شوند و از دیدن بنای تاریخی که از دور بیشتر به تلی از نخاله‌های ساختمانی شباهت پیدا کرده، سر شوق نمی‌آیند؛ بنایی که بدست معماران اشکانی و پس از آن ساسانی ساخته شد که قدمتی در حدود هزار سال دارد.

حدود نیم‌قرن یش در تابستان ۱۹۶۸ میلادی (مصادف با ۱۳۴۷ شمسی)، هیئتی برای اولین بار در تپه‌ی ناهیدِ شهرستان کنگاور به کاوش‌های باستان‌شناسی پرداختند تا اطلاعاتی از مساحت بنای تاریخی در آن تپه، تعداد ستون‌ها و ضخامت دیوار ستون‌دار، فواصل آن‌ها از یکدیگر به طور (نه چندان دقیق‌) بدست آورند که با تهیه تعدادی عکس، سند و اشیاء کشف شده، گزارش نسبتا قانع کننده‌ای از آنجا فراهم کرد.

پس از آن سال‌ها و در تمام این مدت، اخباری از تلاش‌ها برای ساماندهی معبد آناهیتا صورت گرفت که نتوانست تغییرات و پیشرفت چندانی را نصیب این مجموعه کند و صراحتا می‌توان گفت وضع این بنای تاریخی در اثر حوادث طبیعی و کوتاهی در ساماندهی آن، بدتر هم شده است. تا جایی که امروز، زمانی که برای بازدید از معبد باستانی به سمت کنگاور در شرق استان کرمانشاه حرکت می‌کنید، باید توقع خود را در بازدید از یک معبد باستانی به پایین‌ترین حد ممکن برسانید تا پس از مواجهه با زمین وسیع و پوشیده از علف‌های خشک، به عنوان معبد، جا نخورید!

اردیبهشت‌ماه ۹۰، «ثریا باباخانی»، معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان کرمانشاه از آغاز مرمت بخش‌هایی از معبد آناهیتا ازجمله دیوار ضلع جنوب غربی معبد خبر داد و گفته بود که مرمت بخش‌هایی از معبد آناهیتا با اعتباری حدود ۸۰۰ میلیون ریال آغاز شده است.

در ادامه، علیرضا برشاهی، مدیر وقت پایگاه معبد آناهیتا به ایسنا اعلام کرد باید اعتبار ویژه‌ای به این معبد اختصاص یابد تا یک گروه اجرایی خوب در این‌باره فعالیت و طرح‌های لازم را شناسایی کند.

در آبان‌ماه همان سال، «برشاهی» از تهیه‌ی طرح سامان‌دهی این بنا در آن سال خبر داده بود. طرحی که شامل تهیه‌ی المان ورودی مجموعه، فضای سبز، مبلمان شهری، مسیرهای دسترسی، ایجاد سایت ـ موزه و سرویس‌های بهداشتی می‌شد.

پس از چندی در بهمن‌ماه سال ۹۰ که وقفه‌ای در مرمت بنا ایجاد شد، «حسین راعی»، معاون وقت میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان کرمانشاه اظهار کرد که برای ادامه‌ی پروژه‌ی مرمت معبد آناهیتا، در انتظارِ اختصاص اعتبار هستند تا به یک طرح جامع سامان‌دهی برسند؛ طرحی جامع که نیازمند تأمین اعتباری حدود ۱۰۰ میلیون تومان است. در همان زمان، برشاهی مجددا گفته بود که اگر قرار است این محوطه تاریخی به ثبت جهانی برسد، می‌بایست اول ساماندهی‌اش تکمیل شود! ساماندهی‌ که شامل مرمت اثر تاریخی و تملک عرصه‌ی آن باشد.

چهار ماه می‌گذرد تا معبد آناهیتا با استفاده از اعتبار استانی، دور جدید مرمت دیواره‌ی ضلع جنوبی را که از اردیبهشت‌ماه همان آغاز کرده بود ادامه داد. مدیر پایگاه میراث فرهنگی معبد آناهیتا همچنین از استحکام‌بخشی قسمتی از دیواره‌ی سنگی ضلع جنوبی معبد آناهیتا توسط پیمانکاران مرمتی خبر می‌دهد.

نوروز ۹۳ شایعاتی درباره‌ی سرقت از موزه معبد آناهیتا شنیده می‌شود که تا مدت‌ها حرف‌های ضد و نقیض و عدمِ اظهار نظر رسمی در این مورد باعث ادامه پیدا کردن شایعات می‌شود. تا اینکه پس از حدود دو ماه، محمدرضا کارگر، مدیر اد