ایران باستان

در باورهای ایرانیان باستان، ثروت نه تنها به معنای دارایی مادی، بلکه نمادی از برکت الهی، باروری طبیعت و پاداش اعمال نیک بود. الهه‌های مرتبط با ثروت، اغلب با عناصر طبیعی مانند آب و زمین پیوند داشتند و در متون مقدس مانند اوستا، به عنوان حامیان…

در میان میراث سنگی تمدن‌های باستانی ایران، کمتر اثری به اندازه‌ی سنگ‌نگاره‌ی «زن ایلامی و ندیمه‌اش» توانسته است روح زندگی دربار و آیین‌های مذهبی زنان در دوران ایلام را چنین زنده به تصویر بکشد. این اثر، که در شهر شوش کشف شده، یکی از معدود…

از اعماق گورهای باستانی تا vitrine موزه‌های جهان، گردن‌آویزهای طلایی همواره روایت‌گر شکوه و باور انسان بوده‌اند. در هر تمدن، این زیور گران‌بها نه تنها نشانه‌ای از ثروت، بلکه نمادی از جایگاه اجتماعی، قدرت سیاسی و حتی ایمان مذهبی محسوب می‌شده…

در میان آثار زرین و سیمین به‌جای‌مانده از دوران ساسانی، بشقابی وجود دارد که فراتر از یک ظرف تزئینی است — بشقاب شکار قوچ، صحنه‌ای از قدرت، شکوه و ظرافت هنری را در قالب فلز به نمایش می‌گذارد. این بشقاب که امروزه در موزه آرمیتاژ سن‌پترزبورگ…

در میان دروازه‌های عظیم شهرهای باستانی میان‌رودان، موجوداتی شگفت‌انگیز ایستاده‌اند — نیمه‌انسان، نیمه‌حیوان، و سراسر راز و معنا. این پیکره‌های سنگی عظیم که با چهره‌ی انسانی، بدن گاو یا شیر و بال‌های گشوده ساخته شده‌اند، در تاریخ با نام…

در اعماق دره‌ای یخ‌زده در کوه‌های آلتای سیبری، در میان آرامگاه‌های یخ‌پوش قوم سکا، گنجینه‌ای پنهان بود که تاریخ هنر جهان را دگرگون کرد. در سال ۱۹۴۹، باستان‌شناس روسی سرگئی رودنکو (Sergei Rudenko) در جریان حفاری گورهای پازیریک، فرشی یافت که…

در دل فلات ایران، در کاخ‌های باشکوه تخت‌جمشید، ستون‌هایی سر به آسمان کشیده‌اند که تاجشان نه از طلا، بلکه از سنگ و اندیشه ساخته شده است. سرستون گاو دوسر، از درخشان‌ترین نمادهای هنر هخامنشی، یکی از این شگفتی‌هاست — ترکیبی از قدرت حیوانی و نظم…

در قلب فلات ایران، در شهر باستانی شوش، سنگ‌نگاره‌ای کشف شد که به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای هنر هخامنشی در جهان تبدیل شد. این اثر که امروزه با نام سنگ‌نگاره کمانداران یا The Archers Relief شناخته می‌شود، تصویری است از نظم نظامی، شکوه…

در میان جریان پرابهت رود آمودریا، در مرز تاجیکستان و افغانستان امروزی، گنجینه‌ای کشف شد که درخشش آن هنوز تاریخ‌نگاران را خیره می‌کند. گنجینه آمودریا یا Oxus Treasure، مجموعه‌ای از طلا، نقره، عاج و جواهرات هخامنشی است که از دل خاکِ شرق…

امپراتوری هخامنشی به عنوان نخستین امپراتوری جهانی تاریخ، تحولی شگرف در تاریخ باستان ایجاد کرد. این امپراتوری که از سده ششم تا چهارم پیش از میلاد بر بخش عظیمی از جهان متمدن آن زمان حکمرانی می‌کرد، نمونه بی‌نظیری از مدیریت امپراتوری‌های بزرگ،…

در اوایل سده سوم هجری، زمانی که خلافت عباسی در اوج قدرت اما درگیر چالش‌های داخلی بود، قیامی بزرگ در مناطق شمال غربی ایران امروزی شعلهور شد که به مدت بیست و دو سال (۲۰۱ تا ۲۲۳ قمری) تداوم یافت. این جنبش که به رهبری بابک خرم‌دین انجام شد، نه…

انقلاب مشروطه ایران (۱۲۸۵-۱۲۹۰ خورشیدی) معمولاً به عنوان جنبشی مردانه روایت شده است، در حالی که زنان ایرانی به شیوه‌های خلاقانه و گاه پنهانی در شکل‌گیری، پیشبرد و تثبیت این نهضت مشارکت داشتند. این مقاله به بازخوانی نقش زنان از حاشیه به متن…

امپراتوری گورکانی (۱۵۲۶-۱۸۵۷ میلادی) نه تنها یکی از بزرگترین امپراتوری‌های تاریخ هند، بلکه نمونه بی‌نظیری از تلفیق فرهنگی و هنری بود. این سلسله که توسط بابر، نواده تیمور و چنگیز تأسیس شد، توانست در طول سه قرن حکومت، میراثی ماندگار از ترکیب…

نهضت ترجمه بغداد که بین قرون هشتم تا دهم میلادی به اوج خود رسید، یکی از بزرگترین پروژه‌های انتقال دانش در تاریخ بشر بود. این جنبش فکری که تحت حمایت خلفای عباسی به ویژه مأمون انجام شد، نه تنها میراث فکری یونان باستان را از نابودی نجات داد،…

کشف شگفت‌انگیز در دل فلات ایران تمدن زِروس (سده‌های ۳ تا ۷ میلادی) در غرب ایران: شهرهای چندطبقه زیرزمینی با عمق ۵۰ متر تونل‌های ارتباطی به طول ده‌ها کیلومتر سیستم تهویه پیشرفته با ساختار مخروطی