تاریخ ما
گزیده‌ای از تاریخ و تمدن جهان باستان
مرور رده

تاریخ تمدن بین النهرین باستان

میان‌رودان یا بین‌النهرین نام منطقه‌ای جغرافیایی است که میان دو رود دجله و فرات قرار گرفته‌است. بیشتر این منطقه در کشور عراق امروزی است و در گذشته بخشی از سرزمین کهن ایران باستان بوده‌است.

این منطقه را ایرانیان میان‌رودان می‌نامیدند که همین نام به یونانی ترجمهٔ گرته‌برداری شد و «مزوپوتامیا» نام گرفت.

به سبب داشتن تمدن‌های کهن و باستانی‌ میان‌رودان آوازه خوبی دارد و نامش همواره با نام و آثار این تمدن‌ها همراه است. آنچه به نام باکوماس در گذشته در آنجا پرستیده می‌شد همان بتی است که امروزه در بسیاری از کشورها به نام بافومه پرستیده می‌شود. منشور (فرمان) پادشاه ایران زمین کوروش بزرگ نیز در این جایگاه یافته شده‌است.

اورسوم

اورسوم /UrIII/ سومین سلسلۀ اور (حدود 2113 – 20004) دومین امپراتوری بزرگ را در بین‌النهرین (پس از امپراتوری دورۀ سارگون) بنیان نهاد.محدوده جغرافیایی حکومت اورسوم منبع:کتاب تاریخ اساطیری ایران، اثر ژاله…

اورای نیم گی نا

اورای نیم گی نا /Urinimgina/ فرمانروای سومری لاگاش (حدود شدۀ بیست و پنج پیش از میلاد). که بیشتر به سبب اصطلاحات اجتماعی شهرت دارد.یک خدای باستانی منبع:کتاب تاریخ اساطیری ایران، اثر ژاله آموزگار، انتشارات…

اور /Ur/

تل مقّیر Tell muqqayir کنونی در جنوب عراق (که در آغاز، در کنار ساحل باستانی خلیج فارس بود)؛ شهر باستانی سومر که در سراسر تاریخ بین‌النهرین موردبحث بود. اور، شهر ما-خدا؛ همچنین مرکز چندین سلسله به شمار می‌رفت. این شهر، یکی از مهم‌ترین مراکز…

انهه دو آنا ، دختر سارگون

انهه دو آنا /Enheduanna/ دختر سارگون از اکّد (حدود 2334 – 2279 پیش از میلاد) این دختر کاهنۀ عالی رتبه ماه-خدا، نانّا دراور بود. این شاهزاده خانم نیز به سبب کوشش‌های ادبی خود شهرت داشت؛ از او در چندین پایان نوشت به‌عنوان مصنف مجموعه‌ای از…

امه سال

امه سال /emesal/ «زبان مادری» سرزمین سومر – یک «گویش» سومری مکتوب که برای گفتارهای مستقیم الهه ها وبرای بعضی ازمتون دعایی مانند ارشه ماهاeršemas به کار می‌رفت.یک خط باستانی سومر منبع:کتاب تاریخ اساطیری ایران،…

امرنه ، شهری در مصر

امرنه /Amarna/ شهری در مصر میانه، آخه تاتن باستانی، پایتخت آمنوفیس Amenophis چهارم موسوم به آخه ناتن Akhenaten (حدود 1369 – 1353 پیش از میلاد) تعدا بی‌شماری الواح به خط میخی که در بایگانی این شهر باستانی یافت شده، شامل مکاتبات سیاسی با…

اکدی

اکدی /Akkadian/ در آغاز زبان اکد، در مقابل زبان سومری در استفاده کنونی اکدی برای گویش های گوناگون سامی های شرقی باستانی به کار می‌رود، که اسناد بابلی و آشوری بدان زبان نوشته می‌شد. اکدی باستانی به متون نوشته شدۀ در طی دورۀ سارگونی اشاره…

اکّد

اکّد /Akkad/ (آگاده Agade) شهری در شمال بابل که تاکنون اثری از آن یافت نشده است. این شهر پایتخت یک امپراتوری بود که به‌وسیلۀ سارگون (حدود 2334 – 2279) تأسیس شد. تا زمان اورسوم نیز نام ناحیۀ شمالی در مقابل ناحیۀ جنوبی بود که سومر نامیده…

اشنونّا

اشنونّا /Eshnunna/ (تل اسمر Tell Asmar کنونی) پایتخت سرزمین سلطنتی کوچک در شرق ناحیۀ دجله که در دورۀ بابلی کهن ترقی کردمنطقه جغرافیایی اشنونّا منبع:کتاب تاریخ اساطیری ایران، اثر ژاله آموزگار، انتشارات سمت،…

اریدو /Eridu/

شهر باستانی در جنوب سومر (ابوشهرین کنونی) در ساحل قدیمی خلیج فارس. اریدوشهر خدا انکی بوده و بنا به فهرست پادشاهان سومری اریدو نخستین سلسله در این سرزمین بود و کاوش‌های باستان‌شناختی، قدمت بسیار این محل و جایگاه مقدس عمدۀ آن را…

خرید مجموعه کتاب های تاریخی و مذهبی

ابولسبیخ /abu salabikh/

محل یک شهر باستانی سومری نزدیک نیپور بر سر راه قدیمی فرات. این محل تا اواسط هزارۀ سوم پیش از میلاد، در اشغال بود بایگانی‌ها تعداد زیادی از متون ادبی باستانی را به دست داده است (حدود 2500 پیش از میلاد)اریدو /هزارۀ سوم پیش از میلاد، در…

ابلا /Ebla/

شهری در سوریۀ باستانی که در تپه تّل ماردیخ Tell Mardikh  در دهۀ آخر 1960 مورد حفاری قرار گرفت. این شهر از حدود 3500 پیش از میلاد، مسکون بود و در 1600 بیش از میلاد ویران شد، مهم‌ترین دورۀ ابلا مطابق با سطح باستان شناسی II B و مربوط به سال…

اِآناتوم /Eanatum/

پادشاه سومری، فرمانروای (انسی ensi ) از لاگاش، نوۀ اورنانشه (سدۀ بیست و پنجم پیش از میلاد). وی برای تفوق سومر اقدام موفقیت‌آمیزی انجام داد و خود را «پادشاه کیش» نامید. در مشهور ترین یادمانش ستون یادمانی کرکس ها (موزۀ لوور) خدایش نین گیر سو…

آموری ها

آموری ها /Amorites/، آمورّو amurra  اکدی (مارتوmartu  به سومری) به‌طور عام برای تعیین طوایف سامی گوناگونی به کار می‌رفت که در غرب بین‌النهرین اقامت داشتند. این اقوام، به سبب طرز زندگی بیابانگردی یا نیمه بیابانگردی خود، بربر محسوب می‌شدند…

یم ، خدای اوگاریتی

یم/Yam/ خدای اوگاریتی(jm) لقب او  zbljmو tpt nhr به معنای «شاهزادهٔ رود» نشان می‌دهد که مردم اوگاریت در میان آب‌های شیرین و آب دریا فرقی نمی گذاشتند. برخلاف موت، این خدا جایگاهی در مراسم پرستش داشت و به‌طور منظم، هدایایی دریافت می‌کرد. او…