تاریخ ما
گزیده‌ای از تاریخ و تمدن جهان باستان
مرور رده

تاریخ تمدن بین النهرین باستان

میان‌رودان یا بین‌النهرین نام منطقه‌ای جغرافیایی است که میان دو رود دجله و فرات قرار گرفته‌است. بیشتر این منطقه در کشور عراق امروزی است و در گذشته بخشی از سرزمین کهن ایران باستان بوده‌است.

این منطقه را ایرانیان میان‌رودان می‌نامیدند که همین نام به یونانی ترجمهٔ گرته‌برداری شد و «مزوپوتامیا» نام گرفت.

به سبب داشتن تمدن‌های کهن و باستانی‌ میان‌رودان آوازه خوبی دارد و نامش همواره با نام و آثار این تمدن‌ها همراه است. آنچه به نام باکوماس در گذشته در آنجا پرستیده می‌شد همان بتی است که امروزه در بسیاری از کشورها به نام بافومه پرستیده می‌شود. منشور (فرمان) پادشاه ایران زمین کوروش بزرگ نیز در این جایگاه یافته شده‌است.

هندورسانگا ، خدای سومریان

هندورسانگا/Hendursanga/_خدای سومری نام او به‌صورت اختصاری چنین نوشته می‌شود (Pa. sag (ga و ریشه شناسی آن معلوم نیست. این خدا نخستین بار در فهرست خدایار فارا، سپس در متون مربوط به قربانی و تشریفات، از ادوار سومری کهن تا دورۀ نو-سومری ظاهر…

هفت حکیم/seven sages/

در اسطوره‌شناسی بین‌النهرینی فرایند تمدن می‌بایستی به‌وسیلۀ خدایان گوناگون اعمال شود (_لاهار و اَشنان و نی ناز و نین مادو Ninmadu، اینانا و اوتو مانند آن‌ها). در روایت دیگری وظیفۀ آموختن اقدامات کشاورزی به بشر به هفت حکیم نسبت داده می‌شود…

هدامّو /Hadammu/

اسطورۀ هوریانی که بخشی از آن در یک ترجمه هیتیایی در میان بایگانی بغازکوی یافت شده است و به نظر می‌رسد که به دورۀ کوماربی kumarbi تعلق داشته است که کشمکش میان کوماربی و هوا-خدا را توصیف می‌کند.آغاز مطلب ازدست‌رفته است؛ می بینم که کوماربی…

هانّاهانّا / Hannahanna /

نامی هیتیایی برای یک الهۀ پیش-حاتی. هانّا به معنای «مادربزرگ» است و این نام می‌تواند صورت مخفف ماه. نین. تو MAH. NIN. Tu. در اسطورۀ تله پینو Trlrpinu  باشد، این الهه، تنها کسی در میان خدایان است که می‌تواند خدای باروری را که ناپدیدشده است…

هالما شوایت ، الهۀ آناتولیایی

هالما شوایت/Halmaš/_الهۀ آناتولیایی نام هالما شوایت/هالنا شوایت Halnašuit به نظر می‌رسد که از کلمۀ حاتی ha-nua(š) به معنای «نشستن» مشتق شده باشد.در کتیبه‌های هیتیایی، به‌ویژه در تشریفات مربوط به تطهیر قصر، آن الهه به‌صورت تجسم تخت…

هاراب

هاراب/Harab/ یا نَسَب شناسی خدایان دونّو /Dunnu/ اسطورۀ بابلی که بخشی از آن باقی مانده است و شاید تاریخ آن، هزارۀ دوم پیش از میلاد باشد.این مطلب مربوط به تأسیس دونّو، یعنی شهری در مرکز بابل و نَسَب شناسی خدایان است. خدایان سنت ازدواج…

ونوس

ونوس/Venus/(ناهید) سیارۀ ناهید یکی از ستارگان درخشان آسمان است و نخستین ستاره‌ای است که شب‌هنگام ظاهر می‌شود و آخرین ستاره‌ای است که در سپیده دم ناپدید می‌گردد درخشندگی آن به تنهایی، آسمان را روشن می‌کند. یکی از این دو تجلی، برای پرسش ویژه…

نی نی سینا ، الهه سومری

نی نی سینا/نین این سینا/nininsina/ ninisina/_الهۀ سومری همان‌گونه که نام او به معنای «بانوی ایسین» است. او الهۀ سرپرست شهر خود بود. پرستشگاه او اِ گالماه E-galmah، یعنی «معبد بزرگ» بود که در سرود معبد توصیف‌شده است. این…

نی نورتا ، خدای سومری

نی نورتا/ Ninurta/ _ خدای سومری نام او« فرمانروای زمین» است که احتمالاً از نام اوراش uraš, خدای دیرین گیاهی مشتق می‌شود.این خدا از دورۀ سومری کهن، به خوبی شناخته می‌شود و کاملاً شبیه نین گیر سو خدای لاگاش است که سرانجام، یکسان دانسته…

نین ماخ، الهه سومری

نین ماخ/ Ninmah/_ الهۀ سومری نام او« بانوی بزرگ» نمونۀ دیگری از وجه تسمیه«مادر_الهه» است.( نین لیل و سود ونی نورتا، لوگال. ا Lugal.e).اوروای نیم گی ما uruinimgina از لاگاش، نین ماخ را در انتقاد خود از دشمنش یعنی شهر اومّا یاد می‌کند.…

خرید مجموعه کتاب های تاریخی و مذهبی

نین لیل ، الهۀ سومری

نین لیل/ Ninlil/_ الهۀ سومری نام او « هوا _ بانو» لقبی افتخاری برای خوشآمد به انلیل است. نام اصلی او سو  sud بود. در اسطورۀ انلیل و سود آمده است که چگونه این لقب به این الهه جوان به هنگام ازدواجش داده شد.به‌عنوان همسر انلیل، این الهه…

نین گیش زیدا

نین گیش زیدا/ Ningišzida/ _ خدای سومری معنای نام او نین. گیش. زید. دا. nin.giš.zid.da یعنی« فرمانروای درخت خوب» ناشناخته است. اگرچه یاکوبسن آن را به‌عنوان« نیروی درخت برای ایجاد غذا از طریق ریشه» می‌خواند.این خدا را به‌عنوان یک خدای…

نین گیرین، الهه سومری

نین گیرین/ Ningirin/_ الهۀ سومری نام او که به‌صورت نین. آ. ها. کود. دو Nin.A. HA. KUD.Du به معنای «بانوی سحر و جادو»است، در متون فارا، دیده می‌شود. در مجموعۀ سرودهای معبدی در سومر، نام او، با معبدی به نام موروم murum مربوط است. گفته می‌شود…

نین گیرسو

نین گیرسو/Ningirsu /_خدای سومری نام او به معنای«فرمانروای گیرسوGirsu» است که شهری متعلق به ناحیه لاگاش بوده است. نین گیر سو، یک خدای محلی باستانی بود که در آغاز، در فهرست خدایان فارا ظاهر می‌شود و مورد پرستش همۀ پادشاهان لاگاش بود. به‌طور…

نین گال ، الهه سومریان

نین گال /Ningal/ نام او به معنای «بانوی بزرگ» است. نین گال به‌عنوان همسر نانا، ماه-خدا، باهم‌ترش در اور به‌ویژه در طی دورۀ سوم اور مورد پرستش بود. پادشاهان این سلسله پرستشگاهی برای او به نام اِ-کارزیدا E-karzida برپا ساختند و تندیس ها و…