تاریخ ایران

در سال ۲۰۲۳، باستان‌شناسان ایرانی در حفاری‌های رودبار به شهر زیرزمینی عظیمی برخوردند که متعلق به تمدن ناشناخته‌ای از عصر آهن بود. این کشف: تاریخ شمال ایران را ۵۰۰ سال به عقب برد نشان داد منطقه گیلان پایتخت فراموش‌شده‌ای داشته است معماری…

پادشاهی پونت (حدود 2500-980 ق.م) که در متون مصری به عنوان "سرزمین خدایان" توصیف شده، ممکن است حلقهٔ مفقودهٔ ارتباطات ایران باستان و شرق آفریقا باشد. یافته‌های جدید نشان می‌دهد: کشتی‌های ایرانی احتمالاً 1000 سال زودتر از تصورات قبلی به…

در سال ۱۵۶۷ میلادی (دوره شاه تهماسب یکم)، قوم گوران (کردهای زرتشتی‌تبار غرب ایران) قیامی را سازماندهی کردند که: ۱۴ ماه کنترل کامل کرمانشاه را در دست داشتند موفق به شکست ۳ لشکرکشی صفویان شدند نخستین "جمهوری مردمی" در تاریخ ایران را تأسیس…

شهر هترا (الحضر در عراق امروزی) در ۸۰ کیلومتری جنوب غربی موصل، به دلایل زیر نقش کلیدی در اقتصاد اشکانی ایفا می‌کرد: قرارگیری بر تقاطع جاده‌های تجاری بین‌النهرین فاصله ۵۰ کیلومتری از رود دجله موقعیت دفاعی طبیعی با دیوارهای دایره‌ای شکل

در سال ۲۴۷ پیش از میلاد، هنگامی که سلوکیان بر ایران حکومت می‌کردند، قبیله‌ای از سکاهای ایرانی به نام «پارنی» به رهبری ارشک اول، در شمال شرق ایران قیام کردند. این رویداد سرآغاز تشکیل یکی از مقتدرترین سلسله‌های تاریخ ایران شد که به مدت ۴۷۱…

در دهه 1340 خورشیدی، محمدرضا پهلوی با الهام از برنامه‌های توسعه غربی، مجموعه‌ای از اصلاحات اجتماعی-اقتصادی را آغاز کرد که به «انقلاب سفید» معروف شد. اصلاحات ارضی به عنوان محوری‌ترین بخش این برنامه با اهداف زیر طراحی شده بود.

جنبش مشروطه ایران (۱۲۸۵–۱۲۹۰ خورشیدی) یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران محسوب میشود. این انقلاب نهتنها نظام سیاسی ایران را از حاکمیت استبدادی به سمت حکومت قانون سوق داد، بلکه زمینهساز تحولات اجتماعی، فرهنگی و فکری گسترده شد. اما چرا این…

برخلاف باور رایج که مصر را مهد شیشه‌گری می‌دانند، کاوش‌های جدید در محوطه‌های باستانی ایران نشان می‌دهد که ساکنان فلات ایران از ۳۵۰۰ سال پیش با تولید شیشه آشنا بودند. کشف کارگاه‌های شیشه‌گری در سیلک کاشان و شوش، ایران را به یکی از قدیمی‌ترین…

برخلاف تصور رایج که یونانیان را مبتکران سیستم پولی می‌دانند، کاوش‌های جدید باستان‌شناسی نشان می‌دهد هخامنشیان پیشرفته‌ترین نظام مالی عصر باستان را توسعه داده بودند. در سال ۲۰۲۲، کشف یک خزانه سلطنتی در پاسارگاد پرده از اسرار این سیستم…

در طول حکومت ساسانیان (۲۲۴–۶۵۱ میلادی)، ایران به مهم‌ترین حلقه ارتباطی بین شرق و غرب در تجارت ابریشم تبدیل شد. برخلاف تصور رایج، این تجارت تنها محدود به انتقال کالا نبود، بلکه شبکه‌ای پیچیده از تبادلات فناوری، هنر و اندیشه را شکل داد.

در پهنه‌ی تاریخ کهن ایران، در دوران پیش از هخامنشیان، نامی پنهان در مه اسطوره‌ها و درخشنده در آیینه‌ی آیین، طنین‌انداز می‌شود: زرتشت. چهره‌ای که برخی او را نخستین پیامبر تاریخ می‌دانند، برخی او را یک مصلح دینی و برخی دیگر، سایه‌ای افسانه‌ای…

در سده‌های پیش از میلاد، جهان در آستانه‌ی شکل‌گیری توازن جدیدی از قدرت ایستاده بود. در شرق، دودمان اشکانی (پارت‌ها) با تکیه بر نیروی سواره‌نظام، شبکه‌ای از ایالات نیمه‌خودمختار، و مهارت در جنگ‌های چریکی، توانسته بود میراث ایرانی را پس از…

در دل یکی از منسجم‌ترین شاهنشاهی‌های تاریخ ایران – ساسانیان – اتفاقی رخ داد که کمتر در تاریخ سیاسی ایران بی‌سابقه بود: ظهور دو چهره کاریزماتیک مذهبی که نه‌تنها آموزه‌هایی نو ارائه دادند، بلکه نظم سیاسی موجود را به چالش کشیدند.

شاه عباس اول، مشهور به شاه عباس کبیر، پنجمین پادشاه سلسله صفوی بود که از سال ۹۹۶ تا ۱۰۳۸ هجری قمری (۱۵۸۸ تا ۱۶۲۹ میلادی) بر ایران حکومت کرد. او به عنوان یکی از بزرگترین و قدرتمندترین پادشاهان تاریخ ایران شناخته می‌شود و خدمات بسیاری به…

حمله مغول‌ها به ایران یکی از فاجعه‌بارترین رویدادهای تاریخ ایران بود که در قرن هفتم هجری قمری (سیزدهم میلادی) رخ داد. این حمله با هجوم ارتش چنگیزخان مغول به مناطق شمال شرقی ایران آغاز شد و به تدریج تمام سرزمین ایران را فراگرفت. مغول‌ها…