مارجین کراس و ایزوله چیست؟ مدیریت ریسک معاملات فیوچرز با مثال ساده
مارجین ایزوله یعنی هر پوزیشن فیوچرز فقط با وثیقه‌ای که برای خودش کنار گذاشته‌اید پشتیبانی می‌شود و در بدترین حالت، فقط همان مبلغ از دست می‌رود. مارجین کراس یعنی کل موجودی حساب پشت همه پوزیشن‌هاست؛ لیکوئید دیرتر اتفاق می‌افتد، اما اگر اتفاق بیفتد می‌تواند کل حساب را ببرد. انتخاب بین این دو، کنار حجم درست پوزیشن و جای درست حد ضرر، سه پایه مدیریت ریسک در معاملات فیوچرز است.
مارجین در فیوچرز یعنی چه؟
در معاملات فیوچرز، کل ارزش پوزیشن را پرداخت نمی‌کنید؛ فقط بخشی از آن را به‌عنوان وثیقه کنار می‌گذارید که به آن مارجین یا وجه تضمین می‌گویند. با اهرم ده برابر، مارجین اولیه حدود ده درصد ارزش پوزیشن است. صرافی برای باز نگه داشتن پوزیشن، حداقلی از وثیقه را هم لازم دارد که مارجین نگهداری نام دارد و معمولاً درصد کوچکی از ارزش پوزیشن است.
وقتی قیمت خلاف پوزیشن شما حرکت می‌کند، زیان از مارجین کم می‌شود. اگر مارجین باقی‌مانده به سطح مارجین نگهداری برسد، صرافی پوزیشن را خودکار می‌بندد؛ این همان لیکوئید شدن است. نسبت مارجین که در پنل بیشتر صرافی‌ها نمایش داده می‌شود، نشان می‌دهد چقدر به این نقطه نزدیک هستید.
مارجین ایزوله چطور کار می‌کند؟
در حالت ایزوله، برای هر پوزیشن مبلغ مشخصی وثیقه تعیین می‌کنید و ریسک آن پوزیشن به همان مبلغ محدود می‌شود. اگر پوزیشن لیکوئید شود، فقط مارجین همان پوزیشن از بین می‌رود و بقیه موجودی حساب و پوزیشن‌های دیگر دست‌نخورده می‌مانند.
مزیت اصلی ایزوله، شفافیت است: پیش از ورود می‌دانید حداکثر زیان ممکن چقدر است و قیمت لیکوئید هم ثابت و مشخص است. عیب آن این است که اگر پوزیشن به لیکوئید نزدیک شود، باید خودتان مارجین اضافه کنید یا آن را ببندید؛ موجودی آزاد حساب خودکار به کمکش نمی‌آید. برای بیشتر تازه‌کارها، ایزوله نقطه شروع منطقی‌تری است.
مارجین کراس چطور کار می‌کند؟
در حالت کراس، کل موجودی آزاد حساب به‌عنوان وثیقه مشترک همه پوزیشن‌ها استفاده می‌شود. اگر یک پوزیشن در زیان باشد، موجودی آزاد و سود پوزیشن‌های دیگر جلوی لیکوئید شدنش را می‌گیرد. به همین دلیل قیمت لیکوئید در کراس معمولاً دورتر است.
روی دیگر سکه این است که در یک حرکت تند و طولانی، زیان یک پوزیشن می‌تواند کل موجودی حساب را مصرف کند. معامله‌گرانی که چند پوزیشن هم‌زمان دارند و آن‌ها را به‌عنوان یک مجموعه مدیریت می‌کنند، معمولاً از کراس استفاده می‌کنند؛ اما این حالت به تجربه و نظارت مداوم نیاز دارد.
قیمت لیکوئید و جای درست حد ضرر
قیمت لیکوئید را می‌شود پیش از ورود تقریب زد. برای یک پوزیشن لانگ در مارجین ایزوله، اگر اهرم ده برابر باشد، مارجین اولیه ده درصد ارزش پوزیشن است. با کسر مارجین نگهداری، مثلاً نیم درصد، حدود نُه و نیم درصد جا برای افت قیمت باقی می‌ماند. پس در مثال فرضی و ساده‌شده‌ای که قیمت ورود ۱۰۰ دلار است، قیمت لیکوئید حدود ۹۰٫۵ دلار می‌شود.
قاعده اصلی این است که حد ضرر همیشه باید پیش از قیمت لیکوئید بنشیند و فاصله کافی از آن داشته باشد. حد ضرر یعنی خودتان تصمیم گرفته‌اید در چه نقطه‌ای اشتباه بودن تحلیل را بپذیرید؛ لیکوئید یعنی صرافی به‌جای شما و با بدترین نتیجه این تصمیم را گرفته است.
حجم پوزیشن را از ریسک حساب کنید، نه از اهرم
رایج‌ترین اشتباه در فیوچرز این است که معامله‌گر اول اهرم را انتخاب می‌کند و بعد حجم را. روش درست برعکس است: اول تصمیم بگیرید در هر معامله حداکثر چند درصد از کل حساب را حاضرید از دست بدهید. بسیاری از معامله‌گران حرفه‌ای این عدد را بین یک تا دو درصد نگه می‌دارند.
بعد فاصله حد ضرر را از روی نمودار تعیین کنید و حجم پوزیشن را از این رابطه به دست بیاورید: مبلغ ریسک تقسیم بر فاصله حد ضرر. در مثال فرضی و ساده‌شده، با حساب ۱۰۰۰ دلاری و ریسک یک درصد، یعنی ۱۰ دلار، و حد ضرری که دو درصد با ورود فاصله دارد، حجم مجاز پوزیشن ۵۰۰ دلار است. اهرم در این روش فقط تعیین می‌کند چه مقدار از موجودی به‌عنوان مارجین قفل شود، نه اینکه چقدر ریسک می‌کنید.
نسبت مارجین را چطور بخوانیم؟
بیشتر صرافی‌ها در پنل فیوچرز عددی به نام نسبت مارجین یا ریسک حساب نشان می‌دهند. این عدد می‌گوید مارجین نگهداری موردنیاز چند درصد از موجودی قابل‌استفاده شماست. هرچه به صد درصد نزدیک‌تر شود، به لیکوئید نزدیک‌تر هستید. در حالت ایزوله این عدد برای هر پوزیشن جداگانه حساب می‌شود و در کراس برای کل حساب.
عادت خوب این است که برای خودتان یک خط هشدار بگذارید؛ مثلاً اگر نسبت مارجین از نیمه گذشت، به‌جای اضافه کردن وثیقه، دلیل ورود به معامله را دوباره بررسی کنید. بسیاری از صرافی‌ها امکان تنظیم اعلان برای همین وضعیت را هم دارند.
قوانین هر صرافی را جداگانه بخوانید
مفاهیم مارجین و لیکوئید در همه صرافی‌ها مشترک است، اما جزئیات اجرایی فرق می‌کند. سقف اهرم معمولاً با بزرگ شدن حجم پوزیشن پایین می‌آید، نرخ مارجین نگهداری پلکانی است، فاصله پرداخت فاندینگ متفاوت است و هر صرافی سازوکار خودش را برای صندوق بیمه و کاهش خودکار پوزیشن دارد. محدودیت‌های حساب هم، به‌ویژه برای کاربران ایرانی، از صرافی‌ای به صرافی دیگر فرق می‌کند.
برای اینکه ببینید این جزئیات در عمل چطور تعریف می‌شوند، مرور قوانین لیکوئید و مارجین در معاملات فیوچرز در یکی از صرافی‌های بین‌المللی پرکاربر میان فارسی‌زبانان نمونه روشنی است؛ از نحوه لیکوئید شدن تا حالت‌های مارجین و محدودیت‌هایی که پیش از اولین معامله باید بدانید. پیش از کار با هر صرافی دیگری هم، همین بخش‌ها را در راهنمای رسمی آن پیدا و مطالعه کنید.
فاندینگ؛ هزینه پنهان نگه‌داشتن پوزیشن
در قراردادهای دائمی، دارندگان پوزیشن لانگ و شورت در فاصله‌های زمانی مشخص به یکدیگر مبلغی می‌پردازند که نرخ فاندینگ نام دارد. وقتی بازار صعودی و پرهیجان است، معمولاً لانگ‌ها به شورت‌ها پرداخت می‌کنند و برعکس. این پرداخت از مارجین پوزیشن کم یا به آن اضافه می‌شود؛ پس در پوزیشن ایزوله‌ای که چند روز باز می‌ماند، فاندینگ می‌تواند قیمت لیکوئید را کم‌کم جابه‌جا کند. پیش از نگه‌داشتن پوزیشن برای مدت طولانی، نرخ فعلی و تاریخچه آن را در پنل صرافی ببینید.
اشتباه‌های رایج در مدیریت مارجین
• اضافه کردن مارجین به پوزیشن زیان‌ده فقط برای فرار از لیکوئید، بدون اینکه تحلیل دوباره بررسی شود.
• باز کردن چند پوزیشن هم‌جهت در حالت کراس و غافل شدن از اینکه همه با هم به یک حرکت قیمت حساس‌اند.
• گذاشتن حد ضرر بعد از قیمت لیکوئید؛ چنین حد ضرری هیچ‌وقت اجرا نمی‌شود.
• نادیده گرفتن فاندینگ در پوزیشن‌هایی که چند روز باز می‌مانند.
• معامله با اهرم بالا در زمان انتشار خبرهای مهم اقتصادی که نوسان را چند برابر می‌کند.
سوالات متداول
برای شروع، ایزوله بهتر است یا کراس؟
برای بیشتر تازه‌کارها ایزوله. در این حالت حداکثر زیان هر پوزیشن از قبل معلوم است و یک اشتباه، کل حساب را درگیر نمی‌کند. کراس وقتی معنا پیدا می‌کند که چند پوزیشن را به‌عنوان یک مجموعه مدیریت می‌کنید و نسبت مارجین کل حساب را مرتب زیر نظر دارید.
آیا اهرم پایین‌تر همیشه امن‌تر است؟
اهرم پایین‌تر قیمت لیکوئید را دورتر می‌برد، اما اگر حجم پوزیشن بزرگ باشد، زیان دلاری همچنان می‌تواند بزرگ باشد. امنیت از ترکیب حجم درست پوزیشن و حد ضرر می‌آید؛ اهرم فقط تعیین می‌کند چه مقدار از موجودی برای آن پوزیشن قفل شود.
