مکتب هاى آیین بوداى شرقى
مكتب هاى آیین بوداى شرقى
آیین بوداى شرقى از سنّت هاى شمالى و جنوبى بسیار متنوع تر است. این آیین شامل شمارى از مكتب هاى متعددى است، كه گاه به تأسیس فرقه هاى مجزا گرایش پیدا كرده اند.
در اصل تقریباً غالب این مكتب ها در زمره مكتب هایى بودند كه مستقیماًاز آیین بوداى باستان سرچشمه مى گرفتند. درحقیقت، از میان مكتب هاى گروه الف (در جدول) فقط دوتاى آنها، كه یكى در وینیه تخصص دارد،و دیگرى در ابى درمه، واقعاً از آیین بوداى باستان سرچشمه مى گیرند.فقط وینیه در برخى معابد به شكل یك سنّت زنده، با شمارى اندك، اما نفوذ زیاد، باقى مانده است. اما ابى درمه امروزه فقط موضوعى براى مطالعه است. دو مكتب مهایانه هندى نفوذ بسیار زیادى دارند، اگرچه فقطیوگاچاره به شكل یك فرقه مجزاى سازمان یافته، اما كوچك باقى است]22: 381 ـ 6; 93; 79 ;14 به بعد: 148 به بعد[.
تیئن تایى. مكتب تیئن تایى از كوهى نام گرفته است كه جىـ یىمهایانه اند، در خود گردآورد. اگرچه معمولا این مكتب را اساساً عقلى مى دانند، باید بدانیم كه بر گونه هاى بسیار سنّتى عمل دیانه تأكید مى كند. آثار مهم مربوط به دیانه آرامش
جدول 5 مكتب هاى بودایى شرقى
هند چین كره ژاپن انگلیس
الف) سنّت هاى باستان
1 وینَیه لو(Lu) یول ریتسو (Ritsu) روش
2 ابى درمه كوشه جوشه(chu-she) كوسا (kusa) كوشه(kusha)
ب) نظریه مهایانه هندى
3شونْیَتاواده یا مادیَمَكهسَن لوُن (sanlon) سَمنون (samnon)سَن رون(sanron) «مكتبنیست گرا»یا«سه پیمان»
4 یوگاچاره یا گیاپتى ماترا فاسیانگ یا وِى شىپوپ سانگ یا یوسیك هوشو)¦(Hosso «تصورگرا»
(Fa-hsiang or wei-shih) (Popsang or Yusik)
ج) نظریه مهایانه چینى
5 بناشده برسوره نیروانهنِیه پَن(Nieh-p’an) یول بَن یا سیونگ (Yolban or sihung)
6 بناشده برسوره نیلوفر تیئَن تایى چون تائه (ch’ont’ae) تن دایى نیلوفر
7 بناشده برسوره اَوتمسَكه هواین هوائوم(Hwaon) كگون(kegon) شمول گرایى
د) شیوه هاى جدید ِ عمل
8 منتره یانه یا وَجرَه یانه جِن یِن(chen-yen) میل گیو(Milgyo) چونگجى (Ch’ongji) شین گون یا میكیوخاصْ فهم
سى نین(sinin))¦(shingon or Mikkyo
9 بناشده بر سوره هاى پاك بومچینگ تو جونگ تو(chongt’o) جودوdo)¦(Jo پاك بوم
شین(shin)
10 دیانه چَن لین جى سان یا جوگیه ذن رین زایى مدیتیشن
تسائو دونگ سوتو
و بینش مستقیماً برگرفته از تعالیم خود جىـ یى است ]90[.
برجسته ترین جلوه تیئن تایى طبقه بندى سنجیده آموزه بودا در «پنج دوره و هشت آموزه» است. سطوح مختلف این آموزه و روش هاى جورواجورآن مربوط به دوره هاى متعدد زندگانى بودا و گونه هاى مختلف آثاربودایى است. از این راه، سلسله مراتبى را تعریف كردند كه به هریكاز گونه هاى آیین بودا یك جایگاه مناسب مى دهد. درنتیجه، یك نظام كاملو جامع پیدا شد. مكتب تیئن تایى در ژاپن كامیابى عظیمى به دست آوردو هم اینك یكى از فرقه هاى مهم آنجا به شمار مى آید. از این مكتب به ویژه مكتب ژاپنى نیچى رِن بیرون آمد. تِن دایى ژاپنى كه سرشت التقاطى دارد، زیر تأثیر شمارى از مكتب هاى چینى دیگر، خصوصاً منتره یانه و پاك بوم،بود ]23: 303 ـ 13; 37: 437 ـ 96;522; 90[.
هواین. اگرچه، بنابر سنّت، مكتب هواین یا «حلقه گل» را دوـ شون شهره بود. هواین مجموعه اى از آموزه هاى هندى را، كه در هیچ یك از متون موجود هندى كاملا نظام مند نیست، شكلى نظام مند داد. فلسفه سنّتى چینى نیز بر هواین تأثیر نهاد. شاید تا حدى به همین خاطر این مكتب را در آیین بوداى شرقى از نظر فلسفى پیشرفته ترین مكتب مى دانند. این مكتب تأثیر گسترده اى به جا نهاده است.
هواین طبقه بندهاى خود را از انواع گوناگون آموزه هاى بودایى به روش تیئن تایى توسعه داد، اما آوازه آن بیشتر به خاطر «فلسفه كلیّت» آن است. نمادپردازى غنى و چشمگیرى كه به كار مى برد مبالغه آمیز است. همه چیز در این جهان در پیوند با یكدیگر است و با هم رابطه اى هماهنگ دارد. درحقیقت، جهان را مى توان به «جهان سه بعدى» وصف كرد، كه هر جزء آن حاوى كل است. هواین این نظریه را به طور كاملا مفصل شرح مى دهد و عمیقاً آن را دنبال مى كند.] 23: 313 ـ 20; 17; 24; 108: 116ـ 38[.
