داریوش در معبد هيبيس الخرقه

داریوش در معبد هیبیس الخرقه: فعالیت داریوش در مقام سازنده در چندین مكان در مصر قابل تشخیص است: در الكعب ، پرستشگاه امپراتوری مصر علیا كه در آن هوروس جدید، فرعون، تاج سفید را دریافت مى كرد. این معبد به دست داریوش بازسازى شد. بر وزنه اى كه در كرنک یافت شده است شاه به صفت «محبوب هروئریس»، كه فرمانرواى مصر علیاست، متصف شده است. بر تكه اى از اثاث آیین پرستش نوشته اى به نام داریوش دیده مى شود. به تازگى در همان پرستشگاه سنگ استوانه اى ستون توكارى یافت شده است كه بر آن این عبارت حک شده است: «آن كس كه مناسک را به جا مى آورد، شاه مصر علیا و سفلا، داریوش».

حضور داریوش در واحه الخرقه كه در حدود 200 كیلومترى غرب دره نیل بر بلندى الاقصر قرار گرفته است، بسیار با اهمیت است. در آنجا معبدى از نوع مصرى، دست نخورده، متعلق به امپراتورى جدید تا دوران بطالسه یافت شده است، این یگانه معبد شناخته شده متعلق به این دوره است. كارهاى نخستین توسط آخرین فراعنه سلسله سائیتى و اقدامات اصلى در زمان داریوش انجام شده است. این پرستشگاه كه با تصویر صدها خداى مصری تزیین شده است در درجه اول به آمون- رع تقدیم شده است. داریوش در این پرستشگاه در چند جا به صورت فرعونى با تاجها و صفات معمول فراعنه در حال اهداى پیشکشهاى گوناگون (كندر، شراب، آب، كشتزار) به خدایان و الهگان پانتئون مصری نقش شده است. سرودى براى آمون و یک سرود براى خورشید نوشته شده است كه شاه مى بایست آنها را طى تشریفاتى بخواند. به داریوش چنین درود فرستاده اند: «صاحب افسرها، پسر آمون، برگزیده رع… هوروس زرین « فرمانرواى این سرزمین، محبوب تمام خدایان و الهگان مصر»، خداى مصر علیا و سفلا، «شعاع رع »، پسر آن رع كه داریوش راكه تا ابد بپایاد، دوست مى دارد. محبوب آمون- رع، فرمانرواى هیبیس، خداى بزرگ آكنده از توانمندى كه تا ابد بپایاد». بر دیوار بیرونى، چند كتیبه كار داریوش را در مقام سازنده بزرگ مى دارند. آمون- رع خشنودى خود را چنین اعلام مى دارد:

قرص آمون- رع با نیرویى زنده صبحگاهان پدیدار شد. دو سرزمین را با شكوه دیدگانش افروخت… خدایان به وجد آمدند. او تالارهاى ارزشمند، با شكوه و پر آسایش معبدش را دید. هیچ شهریارى به بزرگى شاه مصر علیا و سفلا، پسر رع، داریوش، فرمانرواى تمام شاهان (همه) سرزمینهاى بیگانه نیست. داریوش این را به مثابه یادمان براى پدرش آمنبیس خداى بزرگ و قوی دست (ساخته ) است (داریوش)، براى او… از سنگ سفید مرغوب مسكه ، جایگاهى ابدی اى ساخته است كه سشار حصار آن را با كار به كمال هماره ماندنى بنا نهاده است. رسى- اینبف تزیینات آن را، و زیبایى درهایش را كه خورشید در آن تا ابد مى درخشد، آفریده است.

نقوش از روابط ممتاز خدایان با فرعون، كه در این مورد خاص داریوش است، حكایت مى كنند. در میان نمونه هاى مختلف، چهار نقاشى بر دیوار شرقى تالار چهل ستون B وجود دارد كه داریوش و چند خداى خاص را نمایش مى دهد: نوموت دست شاه را گرفته است و به منخرینش جان مى دمد؛ خداى ایمى- وت را نیز مى توان شناخت كه عصایش را به سوی منخرین داریوش دراز كرده است؛ پایین ایسیس، الهه نیت سائیس داریوش خردسال را شیر مى دهد در حالى كه حاتحور هیبیس بازوى او را گرفته است. دو كتیبه صحنه را توضیح مى دهند: «این گفته هاى نیت بزرگ، مادر الهى، بانوى سائیس و هادى هیبیس است »و (پشت الهه): «اى نونهال نوک پستانهایش را با دهانت بگیر، این قدرتى است كه در رأس سائیس قرار دارد.» همان صحنه در اتاق L پرستشگاه تكرار شده است: «سخنان نیت بزرگ، بانوى سائیس: «ترا از شیر خود چنان تغذیه كنم كه تو اى پسر من بتوانى هر دو سرزمین را با تمام رخیت (اقوام منقاد) در مشت خود جمع آورى !» در جاى دیگر (تالار چهل ستونN ) موت داریوش را شیر مى دهد. این مناسک فرعونى شناخته شده به شاه جدید خصلتى الهى مى بخشد.

منبع : امپراطوری هخامنشیان اثر پی یر بریان