همه چیز در مورد جنگ ذوقار یکی از جنگ های خسرو پرویز

جنگ ذوقار (یا نبرد ذی قار) جنگی است میان سپاه خسرو پرویز و قبایل بکر بن وائل. این نبرد در جنوب عراق امروزی در گرفت که امروزه آن منطقه کوفه نامیده می شود. سپاه ایران در این جنگ متشکل از چندین قبائل عرب نژاد بود و تنها گروه کوچکی از این سپاه را ایرانیان تشکیل داده بودند. در این جنگ  متحدان سپاه ایران نژاد عرب بودند هنگام آغاز نبرد به سپاه بکر بن وائل پیوستند و سپاه ایران را تنها گذاشته و به سپاه دشمن پیوستند و باعث شکست و چیرگی سپاه عرب بر سپاه ایران می شوند.

 

جنگ ذوقار در زمان پیامبر اسلام روی داده است و پس از شکست سپاه کوچک ایران پیامبر اسلام فرموده بود که امروز عرب داد خود از عجم باز ستاند. (سال ۶۰۹ میلادی) این شکست بسیار کوچک (به ظاهر) چنان انعکاس بزرگی در عربستان داشت که چندین شبانه روز به خاطر این پیروزی، اعراب جشن گرفتند و این آغازی بود برای شروع جنگ های بزرگ بین ایرانیان و اعراب. پس از جنگ ذوقار بود که ترس اعراب از ارتش ایران ریخت و در سال های آینده آنان این جرات را پیدا کردند که به مرزهای ایران ساسانی حمله کنند.

 

دلیل شروع جنگ ذوقار

لخمی‌ ها قبایل عرب نژادی بودند که در دوره امپراتوری ساسانی بر منطقه حیره حکومت می کردند. البته این دولت زیر نظر ایرانیان بود و حیره نیز جزو خاک ایران محسوب می شد. خسرو پرویز آخرین پادشاه از این دودمان را که نعمان سوم بود به دلایلی به قتل رساند و پس از وی خسرو پرویز، ایاس بن طائی را بر جای وی بر حیره گماشت و پس از وی یکی از سرداران ایران به نام آزادبه نیز حدود ۱۷ سال در آنجا حکومت کرد. پس از قتل نعمان سوم و روی کار آمدن شخصی دیگر در حیره، به مذاق اعراب خوش نیامد که بعدا این دلایل باعث جنگ ذوقار یا ذی قار شد. مورخان دلایل مختلفی برای کشته شدن نعمان به دست خسرو نوشته اند که با یکدیگر در تناقض هست.

همانطور که گفته شد پس از قتل نعمان سوم به دست خسرو پرویز، ایاس بن طائی بر حیره حکومت می کرد. خسرو پرویز از وی خواست تا اموال نعمان را به تیسفون گسیل دارد و ایاس هم به شاه گفت که اموال نعمان در نزد قبیله ای به نام طایفهٔ بنی شیبان (یکی از تیره های قبیله بکر بن وائل) است (هنگامی که نعمان به فرمان خسرو پرویز در حال رفتن به تیسفون بود اموالش را به این قبائل سپرده بود که پس از رسیدن به تیسفون خسرو پرویز فرمان قتل وی را صادر کرد) خسرو پرویز از ایاس خواست تا از این قبیله اموال نعمان را باز ستاند و ایاس هم طی نامه ای از هانی بن مسعود بزرگ آن طایفه خواست تا این اموال را باز پس بفرستد ولی این قبیله از پس دادن این اموال سر باز زد.

 

خبر نا فرمانی کردن قبیله بکر بن وائل به گوش خسرو پرویز رسید و خسرو پرویز سوگند یاد کرد که این قبیله را نابود خواهد کرد و خواست که سپاه تیسفون را به آن نواحی گسیل دارد ولی ایاس در نامه ای دیگر نوشت که گروه بنی شیبان و بنی بکر و بنی عجل دارای جمعیتی فراوان هستند و در این زمان که زمستان است پراکنده هستند و بهتر آن است که این جنگ در تابستان رخ دهد که همگی آن ها در آب ذوقار جمع می شوند، خسرو نیز پذیرفت.
در آغاز تابستان خسرو پرویز فرستاده ای نزد آن قبایل ارسال کرد و از آنها خواست که یا تسلیم شوند یا آن دیار را ترک کنند و یا اینکه آماده جنگ با امپراتوری ایران شوند.

قبایل بنی شیبان و بنی بکر با دریافت نامه خسروپرویز به وحشت افتادند و بزرگان آن قوم به مشورت نشستند و یکی از بزرگانشان به نام حنظله بن ثعلبه را به فرماندهی خود برگزیدند و حنظله گفت که اگر تسلیم شویم همه مارا اسیر یا خواهند کشت و اگر ازین جا برویم با توجه به فصل گرما در راه همگی از تشنگی خواهیم مرد پس چاره ای نداریم جز اینکه بجنگیم.

 

خسرو پرویز یک سپاه ۸ هزار تنی به فرماندهی هرمز خرداد به طرف حیره فرستاد و در حیره نیز سپاه قیس بن مسعود با سپاهی ۱۲ هزار نفری (یکی از فرماندهان مطیع ایران در عراق) و سپاه هامرز تستری نیز با ۱۲ هزار تن و همچنین سپاه جلابزین هم با ۸ هزار تن به یکدیگر پیوستند و با یک سپاه ۴۰ هزار تنی به جنگ قبیله بنی شیبان و بنی بکر رفتند فرمانده کل این سپاه بر عهده ایاس بن طائی فرماندار حیره بود.

 

در سوی مقابل نیز قبایل بنی بکر نیز دارای ۱۰ هزار نفر سپاه بودند که با نزدیک شدن سپاه ایران و متحدان تازی، هانی به بکریان گفت ای گروه بکریان شما، تاب مقاومت در برابر سپاه خسرو را ندارید پس به سوی بیابان بگریزید و جان خویش برهانید. اما در همین هنگام نامه ای به آنان رسید که به یکباره آنان تصمیم گرفتند که فردا در روز نبرد تا پای مرگ بجنگند.

 

قیس بن مسعود یکی از فرماندهان عرب نژاد خسرو پرویز که خود از نژاد قبیله بنی شیبان بود نامه ای پنهانی به نزد سپاه بنی بن وائل فرستاد و گفت که من خود از قبیله شما هستم و من را بسیار سخت است که با هم نژادان خود بجنگم و شما را به من نزدیک تر است تا خسرو و ایرانیان! من فردا همراه سپاه خود در هنگام شروع جنگ می گریزیم تا ایرانیان غافلگیر شوند. به همین دلیل بود که قبیله بکر بن وائل در ماندن و جنگیدن مصمم شدند.

 

روز نبرد

جنگ ذی قار (نبرد ذوقار) در یکی از روز های گرم تابستان سال ۶۰۹ میلادی درگرفت و سپاه ایران به مدت دو روز آب همراه داشتند. در روز نخست جنگ، در مراسم گشایش جنگ و نبرد تن به تن، هامرز تستری، یکی از فرماندهان سپاه ایران کشته شد و در نبرد روز نخست برتری با ایرانیان بود .

در روز دوم ایاس بن طائی فرمانده سپاه ایران آب کافی برای سپاه خود نیافت. ولی شروع جنگ در روز دوم کاملا به سود سپاه ایران بود ولی ناگهان قیس بن مسعود طبق تبانی قبلی ناگهان در اوج نبرد پشت به دشمن کرده و هزیمت کردند و ناگهان یکی از جناحین سپاه ایران به کلی از هم پاشید و ایرانیان و متحدانشان که لب تشنه و بی طاقت بودند روحیه خود را از دست دادند و این هزیمت ناگهان به تمام صفوف سپاه ایران سرایت کرد و سپاه ایران به یک باره از هم پاشید. سپاهیان ایران و متحدان تازی در صحرایی بی آب علف در حال فرار بودند که به جز کشته شدن از فرط تشنگی سرنوشتی در انتظارشان نبود، به خصوص سپاهیان ایران که دارای زره های ضخیم بودند که آنان پیش از تازی ها از فرط تشنگی بر روی اسب هایشان مردند.

 

تاثیرات جنگ ذی قار

در زمان شکست جنگ ذو قار دیگر ارتش های ایران در حال در نوردین متصرفات بیزانس در آسیای صغیر و آفریقا بودند و شکست جنگ ذوقار اهمیتی چندانی برای دربار نداشت ولی این پیروزی برای اعراب بسیار با ارزش بود و پس از آن که این خبر به عربستان رسید آنان چندین شبانه روز به پایکوبی پرداختند و یوم ذی قار یکی از ایام عرب گردید و پیامبر (ص) نیز فرمود که عرب داد خویش را از عجم باز ستاند. همین پیروزی خفیف اعراب موجب تشویق اعراب بر ضد ایرانیان شد.
برانداختن قبیله بنی لخم و نعمان بر خلاف سیاست دیرینه امپراتوران ساسانی در شکست های سپاه ایران در زمان یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی بی تاثیر نبود. اگر این خاندان در زمان حمله اعراب به ایران همچنان بر سر کار بود و گزندی به دوستی دیرینه آنان و ساسانیان نرسیده بود، حیره یک سپر دفاعی قدرتمند در برابر حمله اعراب برای ایران بود و اعراب به آن سرعت نمی توانستند که خود را به مرز های ایران برسانند.

منابع

  • زرین کوب
  • پیرنیا – تاریخ باستانی ایران
  • تاریخ طبری
منبع تاریخ پارسی
35 نظرات
  1. کیوان می گوید

    خوب

  2. محسن می گوید

    خسرو آخه تو که حرامسراهایی با ۳ هزار تا زن داشتی باز دنبال اون دختر هم بودی چونکه قبول نکرد دستور به قتل و عام کل اون قبیله دادی؟! نتیجه شکست خوردی و دشت را تبدیل به گورستان سربازانت ساختی

  3. محسن می گوید

    البنه فیلمش متوسط بود اما بازم خوبه منتظر یه فیلم سینمایی خوب از شکست کفار در نهاوند و یرموک هستیم

  4. محمدجواد می گوید

    بقول سهراب سپهری : نسب من شاید به زنی …..برسد.
    نمیدونم سر چی دعوا می کنید باید دید الان مردم هر قوم چه جوری زندگی میکنن. یه زمانی کوروش کارش درست بود اما بچه های بعدیش گند زدن مثل جانشینان پیامبر چه بنی امیه چه بنی عباس.هردین و مذهب و حکومتی که رفاه انسانها رو مهیا کنه محترمه چه عرب چه یهود چه فارس چه …. اما نکبت وقتی سراغ بشریت اومد که برخی خود رو محق مطلق دونستن چه عرب چه یهود چه فارس چه غیره. انسان بودن مهمه که نژاد بی تاثیر نیست اما کافی نیست. وقتی سعدی فرموده بنی آدم اعضای یکدیگرند بعدش نگفته بنی آدم عرب یا عجم. پس انسان باشیم و آدمیت خرج کنیم

  5. جهان می گوید

    این قدر ایران ایران نگید دیگه
    نازی های نژادپرست باید مثل آلمان‌ نازی خردتون کنن تا ۸۰ سال آینده هم دیگر توهم دروغ عاریایی ماریایی تون رو کنار بگذارید!

    1. مرداویج می گوید

      همونطور که یهودی ها توی صبرا و شتیلا عرب ها رو تیکه تیکه کردند؟

      1. کامران می گوید

        آره همون طور که یهودیان در روز پوریم ۲۵۰ هزار ایرانی رو سلاخی کردند
        جانم ملکه یهود ایستر
        یادی کنیم از تامیریس قاتل کوروش

        1. محسن می گوید

          میدونم که شما ضدقومیت نیستی فقط در جوابش نوشتی که فکر نکنه یهود در قدیم هم زیاد با هخامنش خوب بوده اند

          اما بله وقتی که خب به یهود خدمت انجام داده اند نباید توقع پاداش هم می‌داشتن هر بنده ای روزی میمیره شکی نیست که مرگ حقه اما خب بگو آدم سالم زندگی کرده باشه و در راه درست بمیره
          الان این فضای مجازی رها شده که مثل آفت افتاده به جان کشور ما فقط روز به روز فساد و تباهی رو بیشتر میکنه
          هرچی آدم کمتر تو اینترنت و این طرف اون طرف بچرخه بیشتر به نفع خودشه

  6. ناشناس می گوید

    همینکه کم میارن شروع می‌کنند به توهین.خیانتکار از شما ایرانیها هیچ قوم دیگری نبوده نیست

  7. فرزاد می گوید

    ساسانیان تابد می‌درخشند

    1. دانیال می گوید

      بگو آش به همین خیال باش

  8. امید می گوید

    خاک بر سر خودت
    از خوندن مطلب نابودی و انقراض رژیم کثیف ساسانی بسیار خوشحال هستم

  9. حسام می گوید

    خسرو پرویزی که ۳۰۰۰ تا زن و یازده هزار کنیز و نوکر داشته باز به یه دختر عرب چشم طمع دوخته بود…. حقش بود که شکست بخورد

    1. سرباز ایران می گوید

      خاک بر سرت که مزخرفات کمونیست ها درباره ساسانیان را باور کردی و مثل بلندگو تکرار و قرقره می کنی

    2. دانیال می گوید

      تمام منابع که تأیید میکنن حرمسرای بزرگ خسروپرویز کاخی با هزاران زن بوده:
      تاریخ طبری
      تاریخ الرسل و الملموک
      شاهنامه فردوسی
      تاریخ پیرنیا مشیرالدوله
      تورج دریایی
      و دو کتاب iranian history از روم
      و…….
      حالا باز بگو حرمسرای چندهزار زنی خسرو پرویز شایعه ای بیش نیست!!!! خخخخخ

  10. امیر می گوید

    حالا یه مگس اومده روی دم شیر صحرا نشسته عرض اندام کرده جای خوشحالی ندارد که به خودشون افتخار می کنند
    این نیز بگذرد
    آخرین و جدیدترین خیانت عربها همین سردار دلها بود همین و بس

    1. مصطفی می گوید

      همان بهتر که رژیم ملحد کافر ساسانی نابود و منقرض شد و به طور کامل از بین رفت

  11. امیر می گوید

    حالا یه مگس اومده روی دم شیر صحرا نشسته عرض اندام کرده جای خوشحالی نداره که به خودشون افتخار می کنن
    این نیز بگذرد
    آخرین و جدیدترین خیانت عربها همین سردار دلها بود همین و بس

    1. پاسخ مسلمان می گوید

      شماهم تا کم میارید همیشه از یک کلمه خیانت استفاده می‌کنید؟
      پس رژیم ساسانی خیلی بد و ظالم بوده برای همین مردم نمی‌خواستنش و علاقه ای به دفاع ازش نداشتن

      1. مرداویج می گوید

        شما هم توی جنگ ۱۲ روزه خیانت خیانت می کردید که. اینجا هم صادق هست؟
        خیانت اعراب سپاه ایران هم ریشه نژادی داشته

      2. K.J می گوید

        اونکه درست در اینکه ساسانی بد دولتی بود نیازی به توضیح نداره
        اما خائنین به حکومت ها تو هر دوره ای پیدا میشه حتی آمریکاش هم که اون همه هوای دانشمند هاش رو میداشت بازم کسایی پیدا شدن فرمول ساخت بمب اتمی رو به سایر کشور ها بفروشند
        پیشنهاد پول و امتیاز به شهروندان هر کشوری بدن بالاخره کسایی هستن که وسوسه شن و برن سمت یه ارتش دیگه

    2. جواب می گوید

      بسم الله الرحمن الرحیم
      جواب من مثل این دوست مون چندان تند و تیز نیست
      اما فیلم جنگجوی صحرا که درباره این نبرد است در حال ساخت است :
      این داستان از نظر اخلاقی بسیار قابل تأمل است. طبق اسناد و روایات تاریخی خسرو پرویز (حاکم ساسانی) به ثروت و قدرت بسیار زیادی رسیده بود و حرمسرایی بسیار بزرگ با هزاران زن داشت که اگر بخواهیم مقایسه کنیم حرمسرای قاجار در مقابل آن حرفی برای گفتن ندارد.
      درخواست او برای دختری به نام هند یا همان دختر نعمان سوم (حاکم قبیله بزرگ عرب)
      در حالی که او این همه ثروت و زن داشت، از منظر بسیاری نشانه‌ای از زیاده خواهی و طمع بی‌حد او بود و به طور طبیعی مقاومت و خشم مردم آن منطقه را بر علیه حکومتش برانگیخت
      و باعث کشته شدن هزاران سرباز و جوان از شهر خودش گشت

      این واقعه تاریخی بسیار مهم است، چرا که نشان می‌دهد:
      تکبر و زیاده‌خواهی حاکمی می‌تواند منجر به اتحاد و شورش علیه امپراطوری به ظاهر شکست‌ناپذیر شود.
      حماسه نبرد ذوقار برای مردم آن منطقه به نمادی از پیروزی و عدالت خواهی تبدیل شد.

      چگونه کسی که هزاران زن دارد، باز هم به دنبال افزودن بر دارایی‌های خود است و این موضوع می‌تواند عبرت انگیز باشد.

      امیدوارم فیلم «جنگجوی صحرا» بتواند این جنبه‌های اخلاقی و تاریخی را به خوبی به تصویر بکشد

    3. K.J می گوید

      خائنین به حکومت ها تو هر دوره ای پیدا میشه حتی آمریکاش هم که اون همه هوای دانشمند هاش رو میداشت بازم کسایی پیدا شدن فرمول ساخت بمب اتمی رو به سایر کشور ها بفروشند
      پیشنهاد پول و امتیاز به شهروندان هر کشوری بدن بالاخره کسایی هستن که وسوسه شن و برن سمت یه ارتش دیگه

  12. امیر می گوید

    حالا یه مگس اومده روی دم شیر صحرا نشسته عرض اندام کرده جای خوشحالی نداره که به خودشون افتخار می کنن.
    این نیز بگذرد..
    آخرین و جدیدترین خیانت عربها همین سردار دلها بود همین و بس

    1. پاسخ می گوید

      الان پندار و گفتار زشتت رو به نمایش گذاشتی؟

      معلومه خیلی ناراحتی ها
      مگس رژیم فاسد کافر آلوده ساسانی بودش که به سمت سرزمین دیگه ای تاختن و این مهاجمان ساسانی به راحتی شکست خوردن
      شما ساسانیان که ارتش تون بیشتر بود ولی همه سربازاشون قتل و عام شدند و تمام دشت ذوقار تبدیل به گورستان سربازان ساسانی شد
      اون همه تجهیزات شون هم به درد نخورد

      درسته اون منطقه چندان مسلمان نبودش ولی باید درمقابل فتنه گران مهاجم شرور و پلید مثل زرتشت و صهیونیست جنگید و پیروز شد

      1. مرداویج می گوید

        دوست بی سواد من
        این جنگ اصلا قبل بعثت پیامبر انجام شده و در سپاه دو طرف هم زرتشتی و هم پیروان سایر ادیان بوده.
        اصلا هنوز اسلام و مسلمانی وجود نداشته.

      2. رهگذر می گوید

        ساسانیان هم روزگاری حکومتی داشتند که در پایان، سست و ناتوان شد و فروپاشید. حال چه خوب و چه بد، پروندهٔ اعمالشان بر دوش ما نیست، پس بی‌جهت سر آن جدل نکنیم.

        امروز اگر کسی جهت سرگرمی مطالعه تاریخ داشته باشد و درباره‌اش مطالعه کند، ناگهان از سوی برخی روشن‌فکرنمایان متهم می‌شود: یا کمونیستی، یا هوادار اسلام، یا شیفتهٔ امپراتوری روم! گویا تاریخ یا ارسال کامنت مالکیت یا هواداری می‌خواهد!

        احساس نمی‌کنم لازم باشد هدف پژوهش یا مطالعه‌ام را برای کسی توضیح دهم. اما یک چیز را خوب می‌دانم: آلمان پس از دو جنگ جهانی، دو بار با خاک یکسان شد. آنجا به جای آنکه نیم‌میلیون صفحه دربارهٔ سقوط هیتلر مقاله و روزنامه منتشر کنند، دست به کار شدند و کشوری تازه از نو ساختند.

        البته که با برخی قوانین عجیب آلمان جدید موافق نیستم، اما اینکه از میان آن خرابی‌ها، یک کشور دوباره زنده شد — این را باید تحسین کرد.

    2. حامد می گوید

      رژیم پوسیده و فرسوده نکبت و فاسد ظالم ساسانی چه قدر سریع و آسان منهدم شد و از بین رفت
      عالی و بسیار خوب

      1. مرداویج می گوید

        بیش از ۴۰۰ سال با شکوه تمام حکومت کرد میگی چه زود از بین رفت؟
        کل حکومت اعراب بر ایران ۲۹۴ سال بود(تا زمان شکست عباسیان از معزالدوله دیلمی امیر آل بویه)
        خود علی هم ۴ سال بیشتر نتونست حکومت کنه
        حکومت رو به معاویه باخت.

        1. Ak47 می گوید

          سال حکومت رو نگفت زمان جنگ وسقوط شون رو گفت
          کاربر مرداویج در اواخر ساسانی تمام خاندان ها به جان هم افتادند و هم دیگر را تکه تکه کردند و از اون طرف قبل ترش هم روم ارتش خسرو پرویز رو شکست داده بود و نزدیکی تیسفون رسیده بود
          ۳ شورش بزرگ داخلی هم ساسانی رو از درون متلاشی و تضعیف کرد مثل شورش ویرانگر بهرام چوبین
          با این شرایط میشد پایان ساسانی رو اعلام کرد دیگه فرقی نداشت که جنگی شروع بشه یا نه
          کل جنگ قادسیه سه یه چهار روز و نهاوند دو روز هم طول نکشید
          حالا یک سوال معاویه هم شد افتخارت حالا؟!

    3. کاظم علیپور می گوید

      معلومه چی میگید مثلاً مورخ هستی هیچکس حق ندارد در کارهای تحقیقی باکینه وبغض برخورد کند شما شأن مورخ را ازبین بردید نمیدانم چه کینه ای ازتاریخ داری وانگارایرانی نیستید با اشتیاق نوشته های شمارا دنبال میکردم به ناگاه به پاسخهای غیر ادیبانه شمارادیدم معلوم شد کنکاش تاریخی. شماازروی کینه وحسداست درنتیجه هیچ ارزشی ندارد

      تاریخ آنطورهست باید نگاشته شود حق قضاوت باشمانیست

      1. محسن می گوید

        منم ایرانی ام ولی خب نمیشه دیگه هر حکومتی تو ایران سرکار اومد ازش دفاع کنیم که!
        ساسانی هم یک رژیم جنایتکار و فاسد و ظالمی مثل این حکومت ها بود
        مغولان (که شهر ها رو ویران کرده بوده اند و فقط بخشی از کشاورزان روستایی را زنده گذاشته اند تا برای مغولان کشاورزی کنند)
        یا سلوک (که زنان و دختران و مردم رو برای بردگی و کنیزی می بردند و این رو هم شنیدم اگر می‌فهمیدند طرف بت پرست نیست یا اینکه مخالف سلطه یونانی هاست او را می‌کشتند)
        یا حتی قجر (که وضعیت بدش دیگه گفتن نداره)
        متأسفانه ملی گرایی افراطی فقط باعث میشه بخواید خودتون رو فریب بدید با این توهم : هرکسی که در این کشور روزی زیسته پس آدم خوبی بوده!!!!!!!
        هر جامعه ای هم آدم خوب داره هم بد
        منتها شما این قدر مطالب متوهمانه و دروغ از کانال های باستانی خوندید که فکر می‌کنید دولت ساسانی حکومت خوبی بوده!!!!
        در دوران ساسانی از بیگاری برای اشراف و حق نداشتن یادگرفتن سواد تا پرداخت مالیات های سنگین و….. خوب بود؟!
        یکم با چشم واقع بینانه و بدون توهم به تاریخ نگاه کنید نه صرفاً ملی گرایانه و با جهالت

        1. مرداویج می گوید

          تاریخ بشر تاریخ نهاجم و تجاوز هست دوست عزیز.
          کنیز گیری در جنگ تقریبا توسط تمامی ملل حتی خود حضرت محمد انجام شده.
          شما معلومه مطالعه ی کافی نداشتید. این مواردی که بیان کردید باعث نمیشه حکومت ساسانی بد یا ظالم باشه.

    4. K.J می گوید

      اولا دهنت رو آب بکش علی نه و حضرت علی علیه اسلام
      مولا امیرالمومنین حضرت علی هم دنبال دستگاه پادشاهی و نظام سلطنتی نبود. مهم توسعه حکومت عدالت محور و با ایمان بود
      بعدم مگر به سال حکومته که فلان حکومت خوبه یا بده؟! فکر میکنی فقط دولت ساسانی زیاد حکومت کرد؟! نه در قدیم کلا عمر دستگاه سلطنتی خیلی حکومت ها حتی بیشترم بودش
      نمونه اش عباسیان ۵۰۰ سال عثمانی ۸۰۰ سال صفوی ۲۴۰ سال روس ۳۰۰ سال شرق آسیا شیلا ۷۰۰ سال
      تا مثل فرعونیان که چند قرن کارشان برده گیری و غرق شدن در چندین فساد اخلاقی و عقاید انحرافی و ظلم بود یا همین ساسانیان که اسم آوردی با اون وضع فلاکت بار نکبت درب و داغونی که داشت

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.