علت یکسره کار کردن و خنک نکردن یخچال در روزهای گرم قم چیست؟
تابستان‌های قم را باید تجربه کرده باشی تا بفهمی چه خبر است. وقتی دما از چهل درجه رد می‌شود و گاهی چند روز پشت سر هم بالای چهل و پنج می‌ماند، زندگی روزمره شکل دیگری پیدا می‌کند. مردم از صبح زود سعی می‌کنند کارشان را تمام کنند، پرده‌ها را می‌کشند، کولرها را روشن می‌گذارند و مدام نگران قبض برق هستند. در همین میان، یکی از مشکلاتی که خیلی از خانواده‌ها با آن روبه‌رو می‌شوند، یخچال است. یخچالی که انگار خسته شده، صدای کمپرسورش قطع نمی‌شود، داخلش به اندازه‌ای که باید خنک نیست و مواد غذایی زودتر خراب می‌شوند. خیلی‌ها می‌پرسند: «چرا یخچالم یکسره کار می‌کند و خنک نمی‌کند؟ مخصوصاً تو این روزهای گرم قم.»
واقعیت این است که بخشی از این مشکل کاملاً طبیعی است و بخشی دیگر به عوامل قابل‌رفع برمی‌گردد. در ادامه سعی می‌کنم با زبانی ساده و بدون اصطلاحات پیچیده فنی، دلایل اصلی را توضیح بدهم و بگویم چه کارهایی می‌توانید خودتان انجام دهید و چه وقت باید به تعمیرکار مراجعه کنید.
دلایل اصلی یکسره کار کردن و خنک نکردن
۱. محل قرارگیری یخچال
یکی از شایع‌ترین دلایل، جایی است که یخچال را گذاشته‌اید. خیلی از آشپزخانه‌های قم کوچک هستند و مردم مجبور می‌شوند یخچال را کنار اجاق‌گاز، نزدیک پنجره یا جایی که آفتاب مستقیم می‌تابد قرار دهند. وقتی بدنه یخچال داغ شود، دستگاه برای جبران این گرمای اضافه مجبور است بیشتر کار کند. نور خورشید مستقیم روی یخچال هم همین اثر را دارد. حتی اگر پرده باشد، گاهی گرمای پنجره به اندازه‌ای است که به یخچال منتقل می‌شود.
فاصله یخچال با دیوار هم مهم است. پشت یخچال لوله‌های کندانسور قرار دارند که وظیفه دفع گرما را دارند. اگر فاصله کمتر از ده تا پانزده سانتی‌متر باشد، جریان هوا مختل می‌شود و گرما درست خارج نمی‌شود. نتیجه؟ کمپرسور داغ‌تر کار می‌کند و مدت بیشتری روشن می‌ماند. در خانه‌های قدیمی قم که فضای آشپزخانه محدود است، این مشکل بیشتر دیده می‌شود. بعضی‌ها یخچال را تقریباً چسبیده به دیوار می‌گذارند تا فضای بیشتری در آشپزخانه داشته باشند، اما این کار در بلندمدت به دستگاه آسیب می‌زند.
۲. کثیف بودن کندانسور
کندانسور همان لوله‌های مشبک سیاه‌رنگی است که معمولاً پشت یا زیر یخچال قرار دارد. با گذشت زمان، گرد و غبار، چربی آشپزخانه و حتی تار عنکبوت روی آن می‌نشیند. وقتی این لایه‌ها جمع شوند، تبادل حرارت مختل می‌شود. یعنی گرمایی که باید به محیط بیرون برود، گیر می‌کند و سیستم مجبور است بیشتر کار کند تا همان سرمای قبلی را تولید کند.
در قم که گاهی گرد و خاک هوا زیاد است، این مشکل زودتر پیش می‌آید. خیلی‌ها سال‌ها یخچال را تمیز نمی‌کنند و فکر می‌کنند فقط داخلش را باید بشویند. در حالی که تمیز کردن پشت یخچال یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین کارهاست. کافی است برق را قطع کنید، با جاروبرقی یا برس نرم گرد و غبار را پاک کنید و اگر لازم بود با پارچه مرطوب تمیز کنید. این کار را هر شش ماه یک‌بار انجام دهید، مخصوصاً قبل از شروع تابستان. خیلی از کسانی که این کار را انجام داده‌اند، می‌گویند بعد از تمیز کردن، صدای یکسره کمپرسور کمتر شده و یخچال بهتر خنک می‌کند.
۳. لاستیک دور درب (گسکت)
لاستیک دور درب وظیفه‌اش این است که فضای داخل را از هوای گرم بیرون جدا کند. اگر این لاستیک خشک شده، ترک خورده، شل شده یا کثیف باشد، هوای گرم مدام داخل می‌رود. کمپرسور هم برای جبران این ورود گرما بی‌وقفه کار می‌کند. گاهی هم درب کامل بسته نمی‌شود چون لاستیک خاصیت آهنربایی‌اش را از دست داده.
تست ساده‌ای وجود دارد: یک برگه کاغذ بین درب و بدنه بگذارید و درب را ببندید. اگر کاغذ راحت بیرون کشیده شد، لاستیک مشکل دارد. در روزهای گرم قم که اختلاف دما زیاد است، این نشتی تأثیرش چند برابر می‌شود. تعویض لاستیک کار نسبتاً ساده‌ای است و هزینه زیادی ندارد، اما اگر نادیده گرفته شود می‌تواند به کمپرسور فشار زیادی وارد کند. بعضی‌ها هم فقط لاستیک را با آب و صابون تمیز می‌کنند و خاصیت چسبندگی‌اش کمی بهتر می‌شود، اما اگر ترک خورده باشد باید عوض شود.
۴. تنظیم نادرست دما
خیلی‌ها در تابستان فکر می‌کنند باید درجه یخچال را روی سردترین حالت بگذارند تا مواد غذایی خراب نشوند. این کار اشتباه است. دمای مناسب یخچال معمولاً بین سه تا پنج درجه سانتی‌گراد است و برای فریزر حدود منفی هجده درجه. اگر دما را خیلی پایین تنظیم کنید، کمپرسور برای رسیدن به آن دما مدت بیشتری کار می‌کند و مصرف برق هم بالا می‌رود.
در یخچال‌های قدیمی که درجه به صورت عددی است، معمولاً عدد بالاتر یعنی سرمای بیشتر. در مدل‌های دیجیتال هم باید دقت کنید. گاهی بچه‌ها یا موقع تمیز کردن، درجه را ناخواسته تغییر می‌دهند. بهتر است با یک دماسنج ساده دمای واقعی داخل یخچال را چک کنید تا مطمئن شوید تنظیم درست است. خیلی از مردم بدون چک کردن دما، فقط درجه را پایین می‌آورند و فکر می‌کنند کار درستی انجام داده‌اند.
چه زمانی کارکرد طولانی طبیعی است؟
در چند حالت کارکرد طولانی‌تر یخچال طبیعی است و جای نگرانی ندارد:
- بلافاصله بعد از نصب یا جابه‌جایی
- بعد از قطع طولانی برق
- وقتی حجم زیادی مواد غذایی تازه داخل گذاشته‌اید
- در روزهای بسیار گرم تابستان (مخصوصاً در قم)
- وقتی حالت سرمایش سریع یا Power Cool فعال باشد
اگر یخچال در نهایت به دمای مناسب می‌رسد و کمپرسور خاموش می‌شود، معمولاً مشکلی نیست. اما اگر داخل گرم بماند، بدنه خیلی داغ شود، صدای غیرعادی بدهد یا مصرف برق ناگهان بالا برود، باید بررسی دقیق‌تری انجام شود. خیلی از مردم به محض اینکه صدای موتور را چند ساعت متوالی می‌شنوند نگران می‌شوند، در حالی که در هوای چهل درجه این موضوع تا حدی طبیعی است.
تأثیر روی مصرف برق و عمر دستگاه
یکسره کار کردن یخچال نه تنها قبض برق را سنگین می‌کند، بلکه عمر کمپرسور را هم کم می‌کند. کمپرسور قطعه گران‌قیمتی است و اگر مدام تحت فشار باشد، ممکن است زودتر از موعد خراب شود. در خانه‌هایی که چند یخچال یا فریزر دارند، این موضوع جدی‌تر می‌شود. خیلی از خانواده‌های قمی در تابستان مجبور می‌شوند بین روشن نگه داشتن کولر و یخچال تعادل برقرار کنند و مصرف برق برایشان دغدغه اصلی است.
اگر یخچال مدام کار کند، نه تنها هزینه برق بالا می‌رود، بلکه احتمال سوختن کمپرسور هم بیشتر می‌شود. تعمیر یا تعویض کمپرسور معمولاً هزینه بالایی دارد و گاهی به اندازه‌ای است که مردم ترجیح می‌دهند یخچال جدید بخرند. به همین دلیل مراقبت پیشگیرانه خیلی مهم است.
کارهایی که خودتان می‌توانید انجام دهید
قبل از اینکه تعمیرکار صدا کنید، این کارها را امتحان کنید:
- پشت و اطراف یخچال را تمیز کنید.
- فاصله با دیوار و وسایل گرمازا را چک کنید.
- لاستیک دور درب را بررسی و در صورت نیاز تمیز یا تعویض کنید.
- دمای تنظیم‌شده را اصلاح کنید.
- از باز و بسته کردن مکرر درب خودداری کنید.
- مواد غذایی را مرتب بچینید و فضای گردش هوا بگذارید.
- اگر یخچال در معرض آفتاب است، پرده یا سایه‌بان اضافه کنید.
این کارها در خیلی از موارد مشکل را حل می‌کنند یا حداقل شدت آن را کم می‌کنند. خیلی از کسانی که این نکات را رعایت کرده‌اند، گفته‌اند که هم صدای یخچال کمتر شده و هم قبض برق‌شان نسبت به سال قبل سبک‌تر بوده.
چه وقت باید به تعمیرکار مراجعه کرد؟
اگر بعد از انجام کارهای بالا هنوز یخچال خنک نمی‌کند، موتور بیش از حد داغ می‌شود، صدای غیرعادی می‌دهد یا برفک غیرعادی می‌زند، بهتر است با شرکت معتبر تعمیر یخچال در قم معتبر تماس بگیرید. در قم تعمیرکاران زیادی هستند، اما بهتر است کسی را انتخاب کنید که تجربه کار با مدل یخچال شما را داشته باشد و گارانتی کارش را بدهد. شارژ گاز، تعویض ترموستات، تعمیر فن یا بررسی نشتی کار تخصصی است و نباید خودسرانه انجام شود.
بعضی‌ها از ترس هزینه، مشکل را ماه‌ها نادیده می‌گیرند تا اینکه کمپرسور کاملاً از کار می‌افتد. در این حالت هزینه تعمیر خیلی بیشتر می‌شود. بهتر است زودتر اقدام کنید.
