10 مومیایی قدیمی در دنیا
مومیاییها عنصر اصلی فرهنگ عامه امروزی هستند که اغلت در آثار تخیلی ژانر وحشت مشاهده میشوند. با اینکه هیچ داستان واقعی درباره زنده شدن مومیاییهای حقیقی هیچوقت وجود نداشته، اما بررسی جسدهای مومیاییها، دید جالبتوجهی از گذشته به ما میدهند. با مطالعاتی که روی مومیاییها انجام شده، حالا متوجه شدهایم که چه چیزهایی میخوردند، چگونه روزهای آخر زندگیشان را به پایان میرساندند، تاریخچه پزشکی و حتی علت مرگشان را هم میدانیم.
بیشتر مومیاییهای قدیمی که تا به الان کشف شدند، به طور طبیعی و عواملی مانند گرمای بیابان خشک، گِل، یا لایههای ضخیم یخ حفظ شده بودند. افرادی که از روی عمد مومیایی شدند در آمریکای جنوی و در اواخر حدود 5000 سال قبل از میلاد مسیح، هزاران سال قبل از مومیایی کردن مصریان، کشف شده بودند.
10- رامسس دوم
سال مرگ: 1213 قبل از میلاد مسیح
مکان: دره شاهان، تبس، مصر
جنسیت: مذکر
سال کشف: 1881
رامسس دوم (رامسس کبیر) به عنوان قدرتمندترین و بزرگترین و نامدارترین فرعون امپراتوری مصر باستان شناخته میشود. او سومین فرعون مصر در سلسه نوزدهم مصر بود که از 1279-1213 قبل از میلادی بر مصر حکمرانی میکرد.
رامسس دوم اول در مقبرهای در دره پادشاهان دفن شده بود، اما بعدها کشیشها آن را (به خاطر غارتهای دزدان) به مقبره ملکه اینهاپی جابجا شد. جنازه او سه روز بعد دوباره به مقبره کاهن اعظم پینوجم دوم منتقل شد. داستان این ماجرا روی بدن کتان این مومیایی حک شده است. محققان حین بازرسی جنازه رامسس دوم، متوجه شدند که او یک سر سرخ داشته و به آرتروز مفاصل مبتلا بوده که به خاطر آن، سالهای پایانی عمرش را به صورت خمیده راه برود.
9- شاه توتعنخآمون
سال مرگ: 1323 قبل از میلاد مسیح
مکان: دره شاهان
جنسیت: مردم
سال کشف: 1922
کشف آرامگاه شاه توتعنخآمون (که معمولا به شاه توت شناخته میشود) یکی از مشهورترین یافتههای باستانشناسی در عصر امروزی است. آرمامگاه این مومیایی یکی از دستنخوردهترین یافتههاست که بیش از 5.398 مصنوعات در آن تولید میشده بود. بعد از آرامگاه و جنازه محافظتشده توتعنخآمون، محققان اطلاعات بیشتری درباره دفن سلطنتی، مومیایی کردن و آرامگاههای سلسله هجدهم مصر باستان یاد گرفتند.
از آنجایی که اطلاعات زیادی درباره مرگ توتعنخآمون وجود نداشت یا نمیدانستند، نظریههای توطئهای در فیلمهای محبوب، سریالهای تلویزیونی و کتابهای تخیلی در فرهنگ عامه وجود داشته است. هرچند محققان معتقدند که مرگ توتعنخآمون غیرمنتظره و تصادفی بوده است و این را توضیح میدهد که هیچ مدرکی برای مرگ او نیست و شواهدی وجود ندارد که بگوید چرا اتاق قبر برای یک فرعون باید تا اینقدر کوچک باشد.
8- دختر اگتود
سال مرگ: حدود 1370 قبل از میلاد مسیح
مکان: اگتود، دانمارک
جنسیت: مونث
سال کشف: 1921
دختر اگتود شناختهشدهترین مومیایی از دانمارک است که در سال 1921 در تابوت محافظتشده کشف شده بود. با اینکه تابوت از جنس تنه درخت به خوبی محافظتشده، اما استخوانهای این دختر سالم نماندند و تنها لباس، و مو، ناخن و بعضی از دندانهایش در وضعیت خوبی قرار داشتند. همچنین در داخل تابوت این مومیایی بقایایی خاکستر یک کودک حدود 5 یا 6 ساله هم پیدا شده بود.
تاریخدانان معتقدند که این خانم جوان، راهبه یک فرقه خورشیدی اسکاندیناوی بود. چون نمادهای مارپیچی روی کمربندش دیدند. تحقیقات جدیدتر هم نشان میدهد که این دختر اصلا اهل دانمارک نبوده و از جنگ سیاه آلمان است. این باور هم وجود دارد که او شاید با رئیس قبیلهای در دانمارک ازدواج کرده بود تا یک پیوند استراتژیکی شکل بگیرد.
7- آمنهوتپ اول
سال مرگ: 1506 قبل از میلاد مسیح
مکان: دیرالبحری، مصر
جنسیت: مذکر
سال کشف: نامشخص
مومیایی آمنهوتپ اول منحصربهقرد است که یکی از ماسکهای نفیس و محافظتشده از بین مومیاییهای سلطنتی قبطی را دارد. از آنجایی که ماسک صورت این مومیایی بسیار ظریف و زیباست، آمنهوتپ اول تنها مومیایی سلطنتی است که مومیاییاش باز نشده و مصرشناسان مدرن روی آن مطالعاتی انجام دادند. آمنهوتپ اول، دومین فرعون سلسله هجدهم مصر بود.
او حدود 1562 قبل از میلاد مسیح تا زمان مرگش در 1506 قبل از میلاد مسیح حاکم مصر بود. مومیایی آمنهوتپ اول در چیزی حین سلسله بیستم (1189 – 1077 قبل از میلاد مسیح) یا بیست و یکم (1069 تا 945 قبل از میلاد مسیح) از محل استراحت اولیهاش (که نامشخص است) به انبار دیرالبحری منتقل و با مومیاییهای دیگر از پادشاهی جدید مصر در آن زمان مخفی شدند.
6- بانو رای
سال مرگ: حدود 1530 قبل از میلاد مسیح
مکان: تبس، مصر
جنسیت: مونث
سال کشف: 1881
«بانو رای» یکی از قدیمیترین مومیاییهای شناختهشده در مصر است که در سال 1881 میلادی کشف شده بود. محققان تخمین میزنند زمانی که او در حدود 1530 قبل از میلاد مسیح از دنیا رفت، حدود 30 تا 40 ساله داشت. از نوشتههای به جامانده درباره «بانو رای» این را میدانیم که او پرستار ملکه احموسه نفرتاری، اولین ملکه سلسله هجدهم مصر باستان، بود. بدن مومیاییشده از آهموس اینهاپی، عمه آهموس-نفرتاری در تابوت بیرونی بانو رای کشف شده بود.
محققان در سال 2009 میلادی با اسکن CAT روی بدن «بانو رای» بررسیهایی انجام دادند و متوجه شدند که او به بیماری آرتریوسکلروز (تصلب شریان) مبتلا بود. او قدیمیترین مومیایی شناختهشده که به این بیماری مبتلا بود. البته مومیاییهای قبطی دیگری هم نشانههایی از بیماری آرتریوسکلروز (تصلب شریان) نشان داده بودند.
5- اوتزی مردیخی
سال مرگ: حدود 3300 قبل از میلاد مسیح
مکان: اوتزتال آلپ، در نزدیکی هاوسلبجوش، مرز بین اتریش و ایتالیا
جنسیت: مذکر
سال کشف: 1991
اوتزی مردیخی یکی از مشهورترین مومیاییهای دنیاست که دو گردشگر آلمانی حین کوهپیمایی در سال 1991 به طور تصادفی آن را کشف کردند و فورا رسانههای اصلی جهان آن را پوشش دادند. از زمانی که این مومیایی از کوههای آلپ اوتزتال کشف شد و نام این کوه را هم روی آن گذاشتند، مطالعات گستردهای رویش صورت گرفت. به خاطر مکان مرگ این مومیایی هم یخها بدن او را به خوبی حفظ کرده بودند.
طی آزمایشات مختلفی که روی اوتزی مردیخی انجام شده، اطلاعات زیادی درباره به دست آمده که نشان میدهد نسبتهای زندهای با اجداد مشترک دارد که در 10.000 – 12.000 سال قبل زندگی میکردند. اوتزی مردیخی بیش از 50 خالکوبی در سراسر بدنش داشت. او همچنین ناهنجاریهای آناتومیک و مشکلات سلامتی داشت و رژیم غذاییاش گردو و بز را شامل میشود. دانشمندان در سال 2012 میلادی توانستند سلولهای گلبول قرمز را از بدن اوتزی خارج کنند.
4- مرد گبلین (زنجبیل)
سال مرگ: حدود 3400 قبل از میلاد مسیح
مکان: گبلین (الان معروف به ناگا الگریرا)، مصر
جنسیت: مذکر
سال کشف: 1896
مرد گبلین شناختهشدهترین از 6 جسدی است که به طور طبیعی مومیایی شده بودند و در قبرهای مجاور گبلین (الان معروف به ناگا الگریرا)، مصر کشف شده است. مرد گبلین اولینبار در سال 1896 در این مکان کشف شده بود و بعد از سال 1901 برای نمایش به موزه بریتانیا سپرده شد. به خاطر موهای قرمز این مومیایی، به آن نام مستعار زنجبیل دادهاند.
تحققیات جدید در سال 2012 فاش کردند که مرد گبلین احتمالا به قتل رسیده بود. محققان هم همیشه به زخم روی پوست این مومیاییها اشاره میکردند، اما مشخص نشد که آسیب روی بدن او چگونه اتفاق افتاده تا اینکه از کالبد شکافی دیجیتال استفاده کردند. در این کالبدشکافی مشخص شد که شانه کتف و استخوان دنده زیر شانه کتف او آسیب دیده بود که نشان میدهد با مرگ خشنی از دنیا رفته بود.
3- مومیایی تاشوینات
سال مرگ: حدود 3500 – 3300 قبل از میلاد مسیح
مکان: مکان باستانی اوان موهگیاگ، لیبی
جنسیت: مذکر
سال کشف: 1958
مومیایی تاشوینات با قدمت 5.400 – 5.600 ساله در مکان باستانی در لیبی کشف شد. عمر این مومیایی به خاطر اینکه به قبل از مومیاییهای پیدا شده در مصر، همسایهاش برمیگردد، جالبتوجه است. پرفسور فابریزیو موری در سال 1958 این مومیایی را کشف کرد.
مومیایی تاشوینات یک کودک کوچک حدود 3 ساله است که در وضعیت جنینی پیدا شده بود. بدن این کودک با برگها پیچیده و با پوست بزکوهی مومیایی شده بود. امعا و احشا او هم با گیاهان وحشی عوض شد تا سالم بماند.
مومیایی تاشوینات درحال حاضر قدیمیترین مومیایی شناختهشده در آفریقاست. محققان بعد از کشف این مومیایی، الان به این باور رسیدند که مومیایی در آفریقا از زمان مصریان شروع نشده بود، اما احتمالا یک تمدن ناشناخته در جایی از این قاره مومیایی کردن مردگانشان را شروع کرده بودند.
2- مومیاییهای چینچورو
سال مرگ: 7020 قبل از میلاد مسیح (قدیمیترین مومیایی در بین آنها، مرد آچا) – 3000 قبل از میلاد مسیح
مکان: شمال شیلی و جنوب پرو
جنسیت: مذکر و مونث
سال کشف: 1917
مومیاییهای چینچورو یکی از قدیمیترین مومیاییهای دنیا در نظر گرفته میشوند. بیش از 282 مومیایی برای اولینبار در سال 1917 کشف شدند و در مکانهای تدفین در خط ساحلی باریک ایلو در جنوب پرو و شمال شیلی کشف شده بودند.
حدود 29 درصد از مومیاییها مانند مومیایی قدیمی در گروه، «مرد آچا» به طور طبیعی حفظ شده بودند. مردم چینچورو حدود 5000 سال قبل از میلاد مسیح بودند که حدود 2.000 سال قبل از قبطیان، مردگانشان را هدفمند مومیایی میکردند. چینچوروها مومیایی کردن مردگانشان را تا حدود 3000 سال قبل از میلاد مسیح ادامه دادند و سه سبک متمایز از مومیایی کردن را توسعه دادند؛ مشکی، قرمز و پوشش گِل.
یکی از قدیمی
1-مومیایی غار روح
سال مرگ: 9.400 سال قبل
مکان: غار روح، فالون، نوادا
جنسیت: مذکر
سال کشف: 1940
مومیایی غار روح، قدیمیترین مومیایی شناختهشده در دنیاست که سیدنی و جورجیا ویلر به عنوان یک تیم باستانشناس زن و شوهر در سال 1940 آن را برای اولینبار کشف کردند. خشکی و گرمای غار باعث شد مومیایی غار روح تا زمانی که کشف شود به طور طبیعی سالم باقی بماند.
قبیله پیوت شوشونی در سال 1997 از منطقه حفاظت از قبر و بازگرداندن بومیان آمریکایی (NAGPRA) ادعای بقایای مومیایی غار روح را تصویب کردند. قبیله پیوت شوشونی برای نزدیک به دو دهه در نبرد قانونی برابر دولت ایالات متحده آمریکا که نمیخواست مومیایی را به آنها بازگرداند، مبارزه کردند. مومیایی غاری معنوی در نهایت در سال 2016 به قبیله پیوت شوشونی بازگردانده شد و بعد از آن بود DNA این مومیایی مشخص کرد که به بومیان آمریکاییهای معاصر مرتبط است.
