آرامیان

آرامیان

سرزمین فلسطین که در گذشته کنعان نامیده می‌شد، تاریخ پرفراز و نشیبی داشت. اقوام زیادی در این سرزمین زیستند که یکی از آنان آرامیان نام داشت.آرامیان ( Aramean ) گروهی از اقوام سامی نژاد ( Semitic ) بودند که به زبان آرامی که یکی از لهجه های سامی شمالی و غربی مانند کنعانی و عبری است صحبت می کردند . این زبان از جهات مختلف به زبان عبری شباهت داشته به طوری که سبب شده است محققین معتقد شوند که یا اصل و ریشه آرامیان به جزیره العرب برمی گردد و یا اینکه آنها پیش از ورود به بین النهرین و شام ، مدتی در جزیره العرب زندگی می کردند .

 

عکس Image result for Aramean %d8%a2%d8%b1%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%a7%d9%86 Tarikhema.org

 

آنطور که مورخین از مستندات و مدارک به دست آورده اند، آرامیان از صحرای شام به سرزمین ” هلال خصیب ” ( هلال سرسبز ) آمده و بین بابل و حوض خاپور و فرات و شمال سوریه تا فلسطین پراکنده شده اند . منابعی که می توان از آنها در مورد این قوم اطلاعاتی به دست آورد شامل عهد عتیق ، نقاشیها و دست نوشته های آشوری و برخی کتیبه ها و آثار آرامی است .

در رابطه با روابط نسبی بر آرامیها و عبرانیها در تورات نوشته های زیادی وجود دارد. همچنین تورات تاریخ جنگهای بین آرامیان و یهودیان و آشوریان را از قرن هجده تا یازده ق . م ذکر کرده و آرام را یکی از پسران ( سام بن نوح ) دانسته و فرزندان او را بدین ترتیب ذکر کرده است : عوص ، حول ، جائر ، ماش ( کتاب تکوین ۱۰/۲۲/۲۳ ) .بعد به ذکر سرزمینهای ” آرام النهرین ” و ” فران – آرام ” پرداخته ( کتاب تکوین ۲۴/۱۰ ) و سپس از سرزمین ” آرام – دمشق ” و ” آرم – صوبه ” ( کتاب حموئیل الثانی ، ۸/۵ ) یاد کرده است و در ادامه به سفر ابراهیم ( ع ) از شهر کلدانیان به حران و از هجرت یعقوب به سرزمین کنعان سخن به میان آورده است .در آن به جنگهای طولانی بین آرامیان و یهودیان اشاره کرده و به موفقیتها و حکومتهایی که در مقاطع مختلف قوم آرامی تشکیل داده نیر اشاره هایی دارد .

عکس Image result for Aramean %d8%a2%d8%b1%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%a7%d9%86 Tarikhema.org

آنچه که از نقوش باقی مانده می‌توان نتیجه گرفت این است که به فرمانروایی ” تیگلات پلاسر اول ” پادشاه آشور ( ۱۱۱۵ – ۱۰۷۷ ق . م ) مربوط می شود . در کنار اسم ” تیگلات پلاسر اول ” نام ” اخلامو ” نیز آمده است که به معنی ” دوستی و پیمانها ” است . از نوشته های نامه بر می آید که ” تیگلات پلاسر اول ” هم پیمانان آرامی ( اخلامو – آرامین ) را تا قلعه هایشان در آن سوی فرات مجبور به عقب نشینی کرد و همچنین استنباط می شود که او ۲۸ بار با آرامیان جنگید و در طول یک سال دو بار رود فرات را تصرف کرد . علاوه بر آن توانست آرامیان را از تدمر در سرزمین آمور عقب رانده و اموال آنها را به غنیمت درآورد .

می‌توان از این نوشته ها چنین نتیجه گرفت که اخلاموها صحرا نشین بوده اند و محل زندگیشان صحرای شام و اطراف رود فرات بوده و در مواقعی به شهرهای اطراف یورش می برده اند .قبل از اینکه نام ” اخلامو ” در این نامه بیاید ، در یکی از نامه های ” تل العمارنه ” در سال ۱۳۷۵ ق . م آمده و خوی تجاوزگری آنها را بیان می کند .به نظر می رسد که آرامیان بخشی از اخلاموها بودند که به تدریج از تاریخ آشوریان محو شده و به جای اخلامو نام آرامی بر جای مانده است .

به علت ضعف امپراتوری آشور و نابودی امپراتوری حتیه ، آرامیان در ۱۱ قرن پیش از میلاد در عربستان و شام سکنی گزیدند. در آن دوره آرامیها از صحرای شام به طرف جزیره حرکت کردند و موفق به تصرف رودخانه خاپور شدند و پس از اینکه به سوی رودخانه دجله پیشروی کردند توانستند از سمت شمال به نصیبین برسند و در جنوب به تحکیم مواضع خود بپردازند و سرانجام یکی از سران آرامی توانست پادشاه بابل به نام ” اداد – ابال الدین ” ( ۱۰۶۷ – ۱۰۴۶ ق . م ) را شکست بدهد . در این دوره آرامیها توانستند دولتها و امارتهای زیادی تا شرق فرات تأسیس کنند از جمله دولت ” بیت عدن ” که پایتخت آن ” تل بار سبب ” بر دو دولت آرام النهرین که پایتخت آن ” گوزانو ” بود و دولت ” فران ” آرام که پایتخت آن حران بود .

عکس Image result for Aramean %d8%a2%d8%b1%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%a7%d9%86 Tarikhema.org

همچنین در ناحیه شام با استفاده از شکست امپراطوری حتیان در سال ( ۱۲۰۰ ق . م ) به صورت گروهی به نواحی آسیای صغیر و سوریه مهاجرت کرده و آنجا را اشغال کردند و زمانی که فرعون مصر از شکست دادن آنها ناامید شد ، عده ای از آنان در سواحل فلسطین استقرار یافتند و گروهی نیز به ارتش فرعون پیوستند . آنها با استفاده از این مسأله توانستند در غرب فرات و شامات دولتهایی را به وجود بیاورند از جمله این دولتها می توان دولت شمال را که پایتخت آن ” زنجرلی ” و امارت ” بیت آگوشی ” در منطقه حلب که پایتخت آن ارباض – تل رفعت و حکومت حماه در منطقه عاصی و حکومت ” آرام رصوبه ” در منطقه بقاع را نام برد .
یکی از مشهور ترین و سرشناس ترین دولتی را که آرامیها به وجود آوردند دولت آرام – دمشق بود . نکته مهمی که درباره این قوم باید گفت این است که آرامیان علی رغم تشکیل حکومتهای متعدد نتوانستند تمامی قبایل پراکنده آرامی را متحد ساخته و دولت قدرتمند واحدی را به وجود آوردند . بلکه فقط توانستند حکومتهای مستقل کوچکی تشکیل دهند و هرچند گاهی به منظور مقابله با دشمنان خارجی گرد هم آیند .

داوود به هنگام فرمانروایی خود در ( ۱۰۰۴ – ۹۶۳ ق . م ) توانست بر آرامیها و هم پیمانان آنها غلبه پیدا کند . ” رمین اول ” پادشاه دمشق در سال ۹۶۳ – ۹۲۳ ق . م در زمان فرمانروایی سلیمان با اسرائیلیان وارد جنگ شد و بسیاری از دولتهای کوچک آرامی را شکست داده و پادشاه دمشق ” بن حود اول ” ( ۸۴۳ – ۷۸۹ ق . م ) را روی کار آورد . به طور کلی می توان گفت اقوام آرامی در نبردهایشان بیشتر با ناکامی روبه رو می شدند .
حکومت آرام- دمشق تنها زمان پادشاهی ” ملک حزائیل ” ( ۸۴۲ – ۷۹۶ ق . م ) بود که قدرت نظامی زیادی داشت. به طوری که توانست با اسرائیلی ها بجنگد و به تمامی اردوگاهها و مراکز آنها حمله کند و با حملات خود اورشلیم را نیز مورد تهدید قرار بدهد . ولی سایر پادشاهان آرامی مکرراً مورد حمله دولت آشور قرار گرفتند در نتیجه نیروی نظامی آنها دچار ضعف و اختلال شد .

سرانجام ” تیگلات پلاسر سوم ” که از پادشاهان آشوری بود در سال ۷۳۲ ق . م توانست شهر دمشق را به تصرف خود در آورد و در مقابل اعتراض و شورش سکنه آن در سال ۷۲۰ ق . م ، ” سارگون دوم ” پادشاه آشور برای مقابله با قیام آنها به دمشق رفت و آنان را به مناطق دیگر تبعید کرد . بدین ترتیب اقوام آرامی پراکنده شدند و به استقلال آنها خاتمه داده شد .

آرامیان جزء اقوامی بودند که به علت اختلافات نتوانستند در صحنه های سیاسی و نظامی موفقیتی برای خود کسب کنند و در این زمینه اثری از خود بر تاریخ باقی بگذارند . ولی در عوض در سایر زمینه ها توانستند موجبات پیشرفت اقوام و دیگر ملتها را فراهم کنند .

باید گفت که آرامیان جزء اقوام خشنی به شمار می رفتند که به صورت پراکنده در شام زندگی می کردند و پی درپی در جنگ و ستیز بودند . دولتهای قدرتمندی مانند آکدیها ، بابلیها ، آشوریها ، حتیها در اطراف آنها زندگی می کردند که مانع از پراکنده شدن آنها به نقاط دیگر می شدند . هنگامی که این دولتها ضعیف می شدند آرامیان منطقه خود را ترک کرده و حکومتهایی را به وجود می آوردند و تحت تأثیر تمدن شهرهای اطراف قرار می گرفتند و از این طریق بر پیشرفت اقوام و ملل دیگر تأثیر مثبتی می گذاشتند .

آرامیان از نظر تجارت و بازرگانی به پیشرفتهای زیادی نایل شدند . و در جایگاه بلندی را در این زمینه برای خود کسب کردند به طوری که تمامی راههای ارتباطی در منطقه هلال خصیب در کنترل آنان واقع بود و قافله های تجاری آنان از شامات تا بین النهرین و اناضول در رفت و آمد بود . آنان از طریق حمل اجناس و مصنوعات مختلف اقوام دیگر ثروتمند می شدند . در کشاورزی و صنعت نیز پیشرفت کردند و به برقراری روابط گسترده با ملتهای مختلف پرداختند .آرامیها توانستند از طریق فعالیتهای تجاری بازرگانی به گسترش زبان خود بپردازند به طوری که زبان آنها که با حروف ابجد به راحتی نوشته می شد زبان رایج فلسطین و سایر کشورهای خاور نزدیک شد .
ادیان و مذاهب آرامی ها بسیار از ادیان سایر اقوام تاثیر گرفته بود. آرامیان آنچه را که به عنوان خدا پرستش می کردند متشکل بود از خدایان سومری ، آکدی ، کنعانی ، فنیقی و… مهم ترین خدای آنها ” حدد ” بوده که در تورات به نام ” هدد ” و ” رمون ” آمده است . ” زوابع ” و ” رعد ” خدای آسمان و زمین بود که آرامیان آن را پرستش می کردند . بزرگترین معبد آنها در شهر ” هراپولیس ” در شمال سوریه واقع بوده ، البته در دمشق نیز معبد بزرگ دیگری قرار داشت .آرامیان خدای ” سین ” که خدای ماه بابلیها و خدای ” شمس ” که خدای خورشید آشوریها و خدای ” رشف ” که خدای طوفان و جنگ فنیقیها بود را پرستش می کردند .
حتی در حیطه هنر هم آرامیان از شامات و بین النهرین که از ملت های هم دوره آنان بودند، تاثیر گرفته بودند. . در سنگتراشی و نقاشی از هنرمندان کنعانی بهره می گرفتند و در هنرهای نقاشی ، معماری ، تزئین و سنگتراشی از حویها ، بابلیها ، حنیها تقلید و پیروی می کردند . آثار باستانی که از قصر آرامیان در تپه ” حلف ” به دست آمده مؤید این مطلب است . همچنین آثار به دست آمده از آرامیان نشان می دهد که آنها در رابطه با ابتکارات فنی به حد خودکفایی و مطلوب نرسیده بودند و این انگیزه آنها برای نزدیکی و پیوند با سایر ملتها و تمدنها بوده است .

ممکن است شما دوست داشته باشید

دیدگاه بگذارید

avatar
  اشتراک  
دنبال کردن