آشوكاAshoka[XI] امپراتور هند كه ﺣ 269ـ232 قم پادشاهی كرد و امپراتوری مئوُریهیی Mauryan را تقریباً در سراسر شبهقارهی هند گسترش داد. فرمانهای سنگنوشته و ستوننوشتهی آشوكا كه در نقاط گوناگون سراسر هند یافت شده نشان میدهد كه او پس از یك لشكركشی خونین در كلینگه Kalinga (هند شرقی) به آموزههای بودایی پناه برده به حامیِ مؤمنِ (ï اوُپاسَكه) سَنگهی بودایی تبدیل شد. رواج بعدی دَمّه را در فرمانهای حكومتی او نمیتوان به واقع كوششی برای گرویدن رعایایش به آیین بودا دانست، بلكه او در نقش امپراتور میكوشید كه برخی از اصول اخلاقی آن را به عمل درآورد. بنابراین آنجا كه تصور او از دمّه در معنی محدود و منحصراً بودایی بیان نمیشود به نظر میرسد كه بیشتر اشاره است به برداشت شخصی او از آیین بودا. كتیبههای او به نیازردن جانداران (ï اَهیمسا) و مراقبت از بیماران و مدارا در میان همهی گروههای دینی فرمان میدهد؛ آشوكا بر تلاشهایش در این جهتها و در اعتلای دَرمَه / دمّه در سراسر امپراتوری خود و آن سوی مرزهای آن تأكید میكرد. سنت بودایی آشوكا را بودایی میداند، و پیرامون زندگی او در اَشوكاودانه Ashokā vadānaو گاهنگارهای سیلانی (دیپهوَمسه و مَهاوَمسه) افسانههای زیادی نقل شده است. بنا بر سنت سیلانی، مَهینده Mahinda، پسر آشوكا، در مقام رهرو بودایی نخستین بار آیین بودا را به سریلانكا برد. [53: 184-202; 94; 91]
منبع: کتاب فرهنگ ادیان جهان