اولین راه آهن ایران را رضا شاه نساخت!

اولین ریل راه آهن ایران بین بندرانزلی و پیربازار نیز ساخته شده بود که ۱۲ کیلومتر آن تا اواسط دوره پهلوی اول فعال بود. ماجرای ساخت نخستین راه آهن ایران را در ادامه بخوانید.

 

 

بیشتر ما گمان می‌کنیم که نخستین راه آهن ایران در زمان رضا شاه ساخته شده است ولی این موضوع صحت ندارد و سال‌ها قبل از اینکه رضا شاه خط ریلی راه آهن ایران را از شمال به جنوب بکشد اولین ریل راه آهن ایران بین بندرانزلی و پیربازار ساخته شده بود که ۱۲ کیلومتر آن تا اواسط دوره پهلوی اول فعال بود و بعدها هم در همین دوره جمع‌آوری شد.

نکته بسیار جالب توجه این است که لوکوموتیو این خط نیز همچنان باقی است. این لوکوموتیو در سازمان بنادر بندرانزلی قرار دارد و تاریخ ۱۸۴۸ را بر روی خود دارد که سند تاریخی بسیار مهمی محسوب می‌شود، چرا که شروع در ایران فعالیت‌ باقی لوکوموتیوها نیز از سال ۱۸۸۲ میلادی و مربوط به خط تراموایی میان تهران و شاه عبدالعظیم به طول ۸۷۰۰ متر بود.

لوکوموتیو بین بندر انزلی و پیربازار رشت میراث صنعتی بسیار مهمی محسوب می‌شود، زیرا نخستین و قدیمی‌ترین راه آهن ایران است؛ شاهان قاجار نیز به اروپا بسیار زیاد سفر می‌کردند و برای همین با دیدن ریل راه آهن تمایل به استفاده از آن و ساخت ریل در ایران نشان دادند. در واقع احداث راه‌آهن از طرح‌هایی بود که ناصرالدین‌شاه بعد سفرش به اروپا به آن علاقه‌مند شد و تلاش ‌کرد که آن را در ایران اجرا کند.

انتخاب گیلان در آن زمان هم برای کشیدن نخستین ریل راه آهن گزینه بیراهی نبوده است، زیرا در زمان قاجار گیلان از مهم‌ترین مراکز تجاری ایران نیز محسوب می‌شده و در مسیر مبادلات تجارت شمال به اروپا هم به «دروازه اروپا» معروف بوده است. به ویژه اینکه روابط بازرگانی ایران و روسیه در عصر قاجار گسترش پیدا کرده بود، برای همین ایجاد خط راه آهن رشت – پیربازار ضرورت بسیار داشت. از طرفی در بندر پیربازار انبارهای بزرگی برای نگهداری و ترخیص کالاهایی بود که از روسیه وارد می‌شد. بنابراین این راه آهن به واردات و صادرات ایران و روسیه از راه زمینی سرعت بخشید.

کمپانی روسی خوشتاریا راه‌آهن رشت – پیربازار را دایر کرد و به این ترتیب رشت به انزلی مرتبط شد. قبل از احداث راه آهن نیز تردد از رشت به انزلی سخت بود. انتقال کالاها هم توسط قایق‌های باری و رودخانه انجام می‌شد که به جز سخت بودن مقرون به‌صرفه نبود و زمانبر هم بود. در ابتدای خیابان سعدی، ایستگاه راه‌آهن رشت – پیربازار بود که از امتداد خیابان سعدی عبور می‌کرد. راه آهن نیز از بغل پل بوسار به سمت خمسه‌بازار می‌رفت. از آن‌جا به پیله‌ملا، کماکل، لیلکی رچان، تخت‌پل، فخب،درازراشی، رجب‌آباد و پیربازار نیز عبور می‌کرد. همین مسیر را نیز خط ماشین می‌گفتند. همچنین احداث این راه‌آهن نیز سبب رونق برخی محله‌های رشت مانند محله‌ باقرآباد شد.در گذشته این محله‌ راسته سازندگان کالسکه و گاری بود. گفته می‌شود راننده ترن هم شخصی به نام علی بهرام پور بود که یک پایش مشکل داشت و می‌لنگید.

 در مجله‌ «فلاحت» حسن مشرف نفیسی (مشرف الدوله) نیز برای نخستین بار درباره این راه آهن نوشت. او در این مجله به قیمت بلیت این قطار که یک قِران بوده و اینکه عده مسافرین ترن از ۱۰۰ نفر تجاوز نمی‌کرد اشاره کرده است.

سیل به راه آهن بندر انزلی – پیربازار رشت بسیار آسیب زده و بعدها هم کارشکنی‌هایی بسیاری سبب برچیده شدن آن شد. به همین دلیل فعالیت این راه‌آهن نیز به بیش از ۹ سال نرسید.

52 نظرات
  1. مجید می گوید

    راه اهن جنوب تا شمال جاده چالوس بیمارستان امام خمیینی دانشگاه تهران وارد کردن تاید وصابون برا ازبین بردن شپش از بین بردن فقر مطلق قاجار همین الان نزدیک ۲۳ سال هنوز بااین امکانات وپول اتوبان تهران شمال تموم نشده این راه ان کجا راه دهن قاجاری کجا ۱۵۰۰کیلومتر رصا شاه کارهای خوبش بسیار بیشتر از کارهای بدش بود

  2. جعفر می گوید

    من سر هرچی خواستید شرط می‌بندم نویسنده ترک هست و پانترک دو اتیشه من اذری زبان از تبریز هستم متاسفانه جوری دشمن ایران و ایران زمین شدن اذری زبان ها که با هیچ چیز نمیشه آورد پایین

  3. عیسی دانش فر می گوید

    رضاخان جز خیانت و کشتار در کشور دستاوردی نداشته است . قاجارها هر چند قصورات زیادی داشتند اما از رضا پالانی بهتر بودند.در مورد بد بودن قاجار خیلی غلو شده.

    1. imo می گوید

      خیلی بدبختین که چشمتون رو روی خیانت قجریه میبندین ، شما مزدوران و پانها آفت بدی برای این مملکت هستین

  4. عیسی دانش فر می گوید

    اولین راه آهن ایران بین تبریز و جلفا زمان قاجار بوده نه در انزلی.

  5. مرتضی می گوید

    باشه به هر شکلی که صلاح می دانید ساخت راه آهن را از رضا شاه بگیرید و به ناصر الدین شاه نسبت دهید . خلاصه در این چهل و سه سال جمهوری اسلامی هیچ آسفالت جدیدی به خیابونای محله ی ما نخورده و من یه جمله از اخبار ساخت و توسعه شماها را باور ندارم.شما فقط جایی که پول و در آمد داشته باشه و کیسه های تان را پر از اسکناس و دلار کنه سرمایه می‌گذارید حتی اگر با نابودی بزرگترین دریاچه ی آب شور دنیا تمام بشه .مردم همه چیز را میدانند و وقتی این اخبار را می شنوند میدانند که تلاش رژیم برای از بین بردن خدمات رژیم پهلوی سالهاست بی نتیجه ادامه داره.متشکرم

    1. kiana می گوید

      من کلا ۲۵ سال سن دارم ولی توی خاطراتم خیلی تغییرات جاده و خیابان داشتم دیگه انقدر سیاه نمایی نکنید

  6. علی می گوید

    مرد حسابی تاریخ ایران رو فقط از نیمه شمالی کشور ازبری اولین قطار توسط شرکت نفت انگلیس در مسجدسلیمان حدودا ۱۰۰ سال پیش تاسسی شد که شمامل چند لوکوموتیو وچند سری واگن حمل نفت وکارگران از مسجد سلیمان به سمت درب خزینه جهت تخلیه نفت به نفتکش ها وانتقال به انگلیس و همچنین تامین سوخت
    ناوگان دریایی انگلستان درجریان جنگ جهانی اول می باشد وعلاه بر آن وظیفه انتقال کارگران به محل پالایشگاه نفت را برعهده داشت

  7. فریدون می گوید

    کسی هم همچین ادعایی نداره ،اما رضا شاه بزرگ خطوط راه آهن شمال به جنوب و غرب به شرق را ساخت .

  8. ابی می گوید

    اصلا رضا شاه وپسرش بد.ولی برج آزادی .وترمینال جنوب تهران وکلی ساختمان دیگه اونا ساختن .تو این چهل سال چی ساخته شده .غیر از اختلاص

  9. ایرانی می گوید

    راه آهن ایران توسط رضاشاه کبیر ساخته شد…ول شما با ترفندی تیتر زدید… و احداث اولین راه آهن را به روسیه جان نسبت می دهید…

  10. Saeed mola می گوید

    اقوام رضا خان ناراحت نکنید،،البته میگن اولین خط آهن رضا خان نساخته،،،دومین اون ساخت،سومین پسرش ولی خدایی صدبرابر راه آهن انقلاب ساخت،،،هرکه بخواهد منکر بشه ،خدا لعنتشون کند،،راه آهن ما به کشورهای همسایه وصل چهار طرف…تمام

    1. داود می گوید

      دکتر چرا خط راهن به وان ترکیه سالهاست از کار افتاده، حتما اینم از افتخارات نظام اسلامی هه

  11. ناشناس می گوید

    رضاخان نه خودش اومد نه خودش رفت بی عفتی وبی حجابی وبی غیرتی هم ارث اون بی شرف بود راه آهن هم برای خدمات دادن به اجنبیها ساخته شد

  12. رضا می گوید

    حرف مفت نزنید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.