ازدواج با محارم در دین زرتشتی

نقد یادداشت توسط  را از اینجا دانلود کنید

انتشار مطالب در ما به منزله تایید آن نیست، بلکه برای نقد و بررسی است.

رضا مرادی غیاث آبادی | در متون پهلوی و متون فقهی دین زرتشتی اصطلاحی به نام «» دیده می‌شود که اغلب دانشمندان و پژوهشگران دین زرتشتی و مترجمان پهلوی آنرا به معنای «/ » گرفته‌اند  در باره خویدوده از جمله در کتاب‌های زرتشتی «روایت پهلوی»، «مینوی خرد»، «روایت »، «ارداویراف‌نامه»، «»، «دادستان دینی»، «روایات داراب هرمزد» و «» سخن رفته است. به موجب این متون، خویدوده پدر و دختر، خویدوه مادر و پسر، و خویدوده برادر و خواهر از شایسته‌ترین و مهمترین دستورات دینی زرتشتی و بزرگ‌ترین ثواب‌ها است که اجرای آن موجب رسیدن سریع‌تر به بهشت، و اختلال در اجرای آن جزو بزرگترین گناهان دانسته می‌شده است (مینوی خرد، بخش ۳۵ و ۳۶؛ روایت پهلوی، فصل هشتم).

آذرفرنبغ (موبد بزرگ زرتشتی) در فصل هشتادم از کتاب سوم دینکرد، خویدوده را سنتی برگرفته از آمیزش اهورامزدا با دخترش سپندارمذ می‌داند که مشی و مشیانه (نخستین آدمیان و نخستین برادر و خواهر) آنرا ادامه دادند تا به نسل همه مردمان گیتی برسد. او هرگونه آمیزش به غیر از روش خویدوده را با آمیزش گرگ و سگ، و آمیزش اسب و خر مقایسه می‌کند که محصول جفت‌گیری آنها از نظر نژادی پست و فرومایه خواهد شد. این نکته‌ای است که مورد توجه و تأکید زادسپرم (پیشوای بزرگ زرتشتیان) نیز قرار گرفته و در بخش بیست و ششم کتاب گزیده‌های زادسپرم، خویدوده را موجب تولید نسل پاک دانسته است.

آذرفرنبغ هر کس را که با خویدوده مخالفت ورزد و آنرا سبک بشمارد، از تبار دیوان و دشمنان مردم می‌داند. . او همچنین در پاسخ به مخالفان خویدوده و برای توجیه و تبلیغ دینی و ذکر محاسن آن، یادآور شده است که آیا بهتر نیست اگر زخمی در آلت مادر یا خواهر یا دختر وجود داشته باشد، پدر یا پسر یا برادر آنرا ببینند و بر آن دست برند و مرهم نهند؟

در فصل هشتم از متن «روایت پهلوی» برای تشویق مردم به اجرای خویدوده چنین توجیهی را آورده‌اند که اهورامزدا به زرتشت دستور اجرای خویدوده را می‌دهد و می‌گوید این کاری است که من با دخترم سپندارمذ انجام دادم و مشی نیز با مشیانه انجام داد.

در فصل ۸۶ از متن پهلوی ارداویراف‌نامه به زنان هشدار داده شده است که چنانچه از خویدوده خودداری کنند و آنرا سبک بشمارند، وارد دوزخ خواهند شد و در آنجا مارهای بزرگی وارد اندام تناسلی‌اشان خواهد شد و از دهانشان بیرون خواهد آمد.

به موجب فتوای بیستم از مجموعه فتاوی موجود در کتاب «روایت آذرفرنبغ فرخزادان» اگر دختر یا خواهر مردی به خویدوده با او رضایت و موافقت نداشته باشند، مرد می‌تواند از زور استفاده کند و زن را وادار به اینکار کند.

چنین تهدیدهایی نشانه آنست که عموم مردم از این دستور دینی رویگردان بوده‌اند و موبدان می‌کوشیده‌اند تا با نسبت دادن خویدوده به اهورامزدا و زرتشت و بیان تشویق از یکسو و تهدید از سویی دیگر، مردم را وادار به انجام آن کار کنند. نشانه دیگری از رویگردانی مردم این است که در پایان بخش هشتم از کتاب روایت پهلوی، زرتشت به اهورامزدا می‌گوید: «این کار سخت و دشواری است و چگونه می‌توانم خویدوده را در میان مردم رواج دهم؟» و اهورامزدا جواب می‌دهد: «به چشم من نیز چنین است، اما وقتی کردار نیک باشد، نباید دشوار و سخت باشد. به خویدوده کوشا باش و دیگران را نیز کوشا کن».

اما نکته‌ای که نگارنده قصد دارد آنرا در این گفتار پیش بکشد، اینست که با توجه به برخی شواهد، به نظر می‌رسد که منظور از خویدوده منحصراً « با محارم» نیست و معنای «» را نیز می‌دهد. چه به شکل ازدواج باشد و چه به شکل هم‌بستری‌‌های موردی یا مکرر. به این عبارت‌ها که در فصل هشتم کتاب روایت پهلوی آمده است، توجه کنیم و ببینیم آیا این توصیه‌های دینی مفهوم «ازدواج» را می‌رساند یا مفهوم «همخوابگی» را:

«اگر مردی یک خویدوده با مادر و یکی نیز با دخترش کند، آنکه با مادر بوده، برتر از دختر است». «اگر با دختر و خواهرش خویدوده کرده باشد، آنکه با دختر بوده، برتر از آنست که با خواهر بوده باشد». «اگر پدری با دختر حلال‌زاده و تنی خودش خویدوده کند، برتر است؛ اما اگر با دختر نامشروع خودش که محصول آمیزش با زن دیگران بوده باشد، خویدوده کند، باز هم ثواب می‌برد». «روزی جمشید با خواهرش جمک بخوابید و از ثواب این همخوابگی بسیاری از دیوان بشکستند و بمردند». «اهورامزدا به زرتشت گفت که خویدوده بهترین و برترین کارها است. کسی که یکبار نزدیکی کند، هزار دیو می‌میرد؛ اگر دوبار نزدیکی کند، دو هزار دیو می‌میرد؛ اگر سه بار نزدیکی کند، سه هزار دیو می‌میرد؛ اگر چهار بار نزدیکی کند، مرد و زن رستگار خواهند شد». «پسر به مادر و پدر به دختر و برادر به خواهر باید بگوید که تن خود را برای آمیزش کردن به من بده تا اهورامزدا را خشنود کنیم و جای نیکی در بهشت بیابیم».

عبارات بالا و بخصوص انجام چندین باره خویدوده توسط یک شخص بر روی مادر و خواهر و دختر خود، نشان می‌دهد که منظور از خویدوده در دین بهی زرتشتی «ازدواج با محارم» نیست، بلکه «همخوابگی و آمیزش با محارم» است.

منابع

آذرفرنبغ پسر فرخزاد، دینکرد، ترجمه فریدون فضیلت، کتاب سوم، جلد یکم، تهران، ۱۳۸۱، صفحه ۱۴۳ تا ۱۵۲.
ارداویراف‌نامه، ترجمه به فرانسه از فیلیپ ژینیو، ترجمه به فارسی از ژاله آموزگار، چاپ دوم، تهران، ۱۳۸۲، صفحه ۹۱.
روایت آذرفرنبغ فرخزادان، ترجمه حسن رضائی باغ‌بیدی، تهران، ۱۳۸۴، صفحه ۱۶٫
روایت پهوی، ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران، ۱۳۹۰، صفحه ۲۱۹ تا ۲۲۹.
زادسپرم، گزیده‌های زادسپرم، ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران، ۱۳۶۶، صفحه ۳۷.
مینوی خرد، ترجمه احمد تفضلی، ویرایش سوم، تهران، ۱۳۸۰، صفحه ۵۰ تا ۵۲.

انی کاظمی

مؤسس تاریخ ما | علاقه‌مند یا عاشق کنکاش در تواریخ ملل، ادیان و مذاهب، تاریخ و فلسفه می‌باشم | همواره این امید را داشته‌ام که بتوانم یک گام مثبت در راستای بهبود وضعیت فرهنگی کشورم، همچنین بهبود حافظه تاریخی مردم کشورم بردارم | از طریق کلیه شبکه های اجتماعی با نام‌کاربری enikazemi می‌توانید با من در ارتباط باشید.

دیدگاه بگذارید

9 نظر در "ازدواج با محارم در دین زرتشتی"

دنبال کردن
avatar
مرتب کردن بر اساس:   جدیدترین | قدیمی‌ترین | بیشترین رای
افشین مجاهد
مهمان
افشین مجاهد
اینکه خویدوده در قبل چه بوده و چه نبوده ،مهم نیست . اینکه دستوراتی داده شده یا دادنشده مهم نیست. انچه مهم است این است که اولا فرض محال محال نیست و ممکن است این چنین بوده باشد . ولیکن این رفتار چندین هزار سال است که به ورته پوچی پیوسته. همانند اینکه اعراب نیز قبل از اسلام کم و بیش این گونه اعمال را انجام میداده اند. در برخی فرقه های اسلامی نیز همانند اسماعیلیان این عمل از جمله اعمال پربرکت قلمداد شده . و سوال این است ایا امروزه نیز اینگونه است؟ با وجود پیشرفت علم ایا هیچ… مطالعه کامل... »
مسعود
مهمان
مسعود
در اوستا و گاتها که بزرگترین و معتبر ترین منابع در زمینه ایین زرتشت میباشند هیچگاه از ازدواج با محارم نامی برده نشده وتنها از خویدودک که به معنای ازدواج با خویشان است نام برده شده مانند ازدواج عمو زاده ها. این معنای ازدواج با محارم در اواخر دوره ساسانی در ارداویراف نامه و دینکرد به کار رفته است ولی نباید جنبه تحریف را نادیده بگیریم. پس از فتح ایران توسط اسکندر ایین زرتشتی رو به فراموشی نهاده شد و در دوره اشکانیان هم به دلیل نداشتن باور مذهبی خاص تلاشی در زمینه احیای ان گرفته نشد. پس از به… مطالعه کامل... »
همون مسعود
مهمان
همون مسعود
وقتی که برای اولین بار با سایت شما اشنا شدم گمان کردم که شما با سایرین فرق دارید گمان کردم که شما تنها بدنبال افزایش اگاهی مردم ما هستید. اما بعد از اینکه شما دیدگاه من در زمینه ازدواح با محارم در دین زرتشتی را برداشتید نسبت به این موضوع شک کردم. من همه ی تلاش خود را کرده بودم که در ان دیدگاه بدور از هر گونه تعصب و با دلیل به نقد گفته ی شما بپردازم. با این حال باز هم امیدوارم که ایراد از دیدگاه من باشد و نه از اندیشه شما، زیرا شما دارای وظیفه ی… مطالعه کامل... »
حمیدرضا
مهمان
حمیدرضا
خوب تو اسلام هم این موضوع بوده اگر نبود که آیه نمی آمد که با محارم زنا نکنید. کلا نسل بشر از زنا بوجود اومده و بعد مثل اینکه تبصره اومده برای تصحیحش . چیز خیلی عجیب و غریبی رو بررسی نکرده ، زرتشت دورتر از اسلامه پس میشه گفت ممکنه بوده و ممکنه نبوده ولی با آیه مربوط به قرآن مسلمانان میشه فهمید در دین اسلام هم قطعا این امر بوده . البته منبعی که شما نام بردید زیاد معتبر نیست و متاسفانه زرتشت و ایران ستیزان ایرانی عاشق ایین اعراب روز به روز بیشتر میشه و این جای… مطالعه کامل... »
سامان
مهمان
سامان
با سلام از مطلب مفید و گردآوری ارزشمند شما سپاسگزارم شکی نیست کاه هیچ دین توحیدی این عمل قبیح را تایید نمی کند. لذا چنین مسئله ای احتمالا به مرور توسط موبدان وارد دین زرتشتی شده، اما وجود ازدواج با محارم قابل کتمان نیست و تلاش بی فایده عزیزان زرتشتی برای آنکه بگویند معنای خویدوده ازدواج با خویشاوندان یا سرپرستی محارم است، راه به جایی نخواهد برد. به نظر می رسد یا این کار از سیاست و عملکرد برخی پادشاهان وارد دین زرتشتی شده یا برای حفظ جمعیت زرتشتی باقیمانده که پس از اسلام روز به روز کاهش پیدا می… مطالعه کامل... »