ال ، وجه تسمیه های کلی برای« خدا »در همۀ زبان‌های سامی

ال/ ایلو/EL/ Illu/

ال el یا ایل ( لو) Ill(u) وجه تسمیه های کلی برای« »در همۀ ‌های سامی است ( مقایسه شود با الله). ریشۀ این اصطلاح موردبحث است آلبرایت Albright معنای « رهبر »را برای آن پیشنهاد می‌کند. برای نخستین بار در میان نام‌های شخصی سامی در دورۀ سومری کهن و سرانجام، در نام‌های هلنسیتی ظاهر شد هنگامی‌که ایل را با کرونوس Cronos یکسان دانستند.

اگر خدایی را که با عنوان ب BE در متون آبلا Ebla وجود دارد به‌جای ال به‌کاربرده باشند، پرستش او در سوریه، در طی اواسط هزارۀ سوم پیش از میلاد برقرار بوده است.

در اوگاریت ، ال، همراه با بعل، یکی از مهم‌ترین خدایان بود و در بخش اعظم اسطوره‌های اوگاریتی به‌ویژه در آقت Aqhat ،کرت Keret ،شاهار Šahar و شالیم Šalim ، نقشی مهم برعهده داشت. ال مانند آن An در بین‌النهرین نشانه قدرت خداوندی و آفرینندۀ بود، و نمایندۀ اصلی ایجاد نظم و ترتیب در سطح کیهانی و سیاسی به شمار می‌رفت. صفات او شایستگی وی را به‌عنوان« اب. شنم ab šnm » به معنای« پدر سال‌ها »( یا متعالی) تأیید می‌کند. او کاهن همۀ خدایان بوده است به‌استثنای بعل که او را همیشه« پسر » می‌نامیدند. به‌عنوان ملک mlk « » برجهان و همچنین بر خدایان حکومت می‌کند. او منبع قدرت سلطنتی است و بنابراین، روی زمین را پسر ال می‌نامیدند ( مانند کرت) .ترل Trel « ال گاو نر Bull Ell », اشاره به نیروی بارور کنندۀ اوست وظیفۀ بارور کردن را برعهده‌دارد_ بعل در مقایسه با ال « گوسالۀ گاو نر» نامیده می‌شود. نیروی جنسی ال موضوع بحث‌های علمی بوده زیرا، بعضی از اسطوره‌ها ظاهراً، در مورد قدرت و توانایی ظاهر Šahar وشالیم Šalim او مبهم هستند. لقب آب ادم b adm« آدم ابو البشر»، احتمالاً دربرگیرندۀ این جنبۀ جسمی و اجتماعی اوست. جالب توجه آن‌که از این بابت بیشتر نام‌های کهن، مرکب از ال ظاهراً، اشاره به تولد کودک و کودکی دارد و Itpn il dpid به معنای« ایل رحیم ومهربان»، اشاره به آرامش او دارد. برخلاف بعل ، ال آرام است و بی‌درنگ خشمگین نمی‌شود.

همچنین بخوانید:  خدایان لوویایی / Luwian gods /

در تصویر سازی ها، این خدا را با ریشی بلند و به حال نشسته می‌دهند و حال‌آنکه بعل، گام‌های بلند برمی‌دارد و آذرخش در تاب می‌کند. رابطۀ ال با بعل موردپژوهش دانشمندان بسیار قرارگرفته است. متون اسطوره‌شناسی گوناگون حاکی از نقش میان این دو خدا است. شاید این امر، مربوط به فاصله میان نسل‌های چند ال کهن و بعل جوان و تکامل مذهبی، یا به سبب گروه جامعه‌شناسی مختلف در درون جامعۀ اوگاریتی  باشد که در آنجا، ال برای ساختار طایفه ای و آموری چوپانی و بعل برای جمعیت شهری و درباری باشد.

 

 

ال ، وجه تسمیه های کلی برای« خدا »در همۀ زبان‌های سامی

یک خدای باستانی

 

منبع:

  • کتاب  اساطیری ، اثر ژاله آموزگار،
    انتشارات سمت، چاپ شده در مهر ۱۳۹۵
  • تهیه الکترونیکی: سایت ، اِنی کاظمی

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

avatar
  اشتراک  
دنبال کردن