محمد علی شاه ششمین‌شاه قاجار چگونه در گذشت؟

محمد علی‌شاه قاجار، ششمین‌شاه قاجار ۱۶ فروردین ۱۳۰۳ به علت دیابت حاد و نارسایی کلیه در ۵۲ سالگی در شهر سن رمو ایتالیا درگذشت. او پسر ارشد مظفرالدین‌شاه بود و در ۱۲۴۹ به دنیا آمد. پس از مرگ مظفرالدین‌شاه در ۲۸ دی ۱۲۸۵ تاج‌گذاری کرد.…

ماجرای سقوط اقتصاد در دوران صفویه چه بود؟

سقوط دولت صفویه در پرتو گرایش‌های اقتصادی عمده و بلندمدت ایران سده هفدهم (۹۷۹ تا ۱۰۷۹ش) قابل درک‌تر می‌شود: کسری تراز بازرگانی خارجی، تورم و افزایش مشکلات مالی دولت صفویه از جمله این گرایش‌ها هستند. مساله تراز کلی بازرگانی خارجی ایران را…

چرا در زمان پهلوی نیروی کار ماهر وجود به اندازه کافی وجود نداشت؟

استراتژی توسعه اقتصادی محمدرضاشاه الزامات چندی را در برداشت: واردات جهنده موادغذایی، کالا‌های با دوام مصرفی، تجهیزات سرمایه‌ای مدرن، تکنولوژی پیشرفته غرب، خدمات مالی و ارتباطی و توریستی. درحالی‌که استبداد و شبه‌مدرنیسم وی به واردات…

زنان متفکر در حرمسراهای قاجار+ عکس

دکتر هینریش بروگش سفیر پروس (آلمان) در ایران، استاد دانشگاه برلین و مستشرق معروف آلمان که در حدود سال‌های ۱۲۷۷-۱۲۷۵ در ایران خدمت کرده است، دربخشی از خاطرات خود تحت عنوان «سفری به دربار سلطان صاحبقران» چنین می‌نویسد: ...…

بررسی تفریحات ایرانی ها از مسکرات و مخدرات در دوران صفویه تا قاجاریه

اواخر تابستان ۹۶ و در دوره فترت بین «مهرنامه» و «سازندگی» وقتی قرار بود روزنامه رفع توقیف شده‌ای منتشر شود، با سردبیرش درباره صفحه «تاریخ» صحبت می‌کردیم که ببینیم آیا می‌توانیم با هم کار کنیم یا نه. بعد از تمام شدن خوش وبش اولیه، گفت: من…

تومانیان‌ها (ارامنه ساکن تبریز) در دوران قاجار چه نقشی داشتند؟

کمپانی تومانیان‌ها (ارامنه ساکن تبریز) ازجمله مهم‌ترین موسسه‌های تجاری- اقتصادی‌ای بود که از عهد ناصری تا جنگ جهانی اول به حیات خود ادامه داد و در امر واردات، صادرات و بانکداری فعالیت داشت. هسته این موسسه را باید در دکه کوچکی جست‌وجو…

پنی‌سیلین چگونه کشف شد؟

تا قبل از پیشرفت‌های علم پزشکی که اکثرا نیز در قرن نوزدهم و بیستم میلادی به منصه ظهور رسید، اغلب مرگ و ‏میر‌های عمده در جهان یا به دلیل شیوع بیماری‌های مسری بود یا عواملی، چون جنگ‌ها، زلزله‌های مهیب و... را پشت سر ‏خود داشت. منهای این…

ماجرای نامه انیشتن به روزولت و قتل ١٠٠‌هزار نفر در ٣ روز چه بود؟

خروج رسمی آمریکا از پیمان منع موشک‌های هسته‌ای میان‌برد، آن هم چند روز مانده به سالگرد بمباران اتمی هیروشیما از ‏جمله طنز‌های تلخ تاریخ است که گویی فقط کسانی، چون دونالد ترامپ توانایی خلق آن را دارند. ایالات متحده جمعه گذشته از…

آلدریچ بلیک؛ نخستین زن جراح بریتانیایی که بود؟

آلدریچ بلیک نخستین زن جراح بریتانیایی، یک زن پیشگام بود که نه تنها راه را برای زنان در زمینه‌ای که زیر تسلط مرد‌ها بود باز کرد، بلکه نقطه عطف‌هایی دیگری نیز در علم پزشکی بوجود آورد. او اهل ناحیه «اسِکس» و یکی از شش فرزند خانواده بود…

عروسک باربی چگونه به عنوان مشهورترین عروسک جهان شناخته شد؟

عروسک باربی طی سال‌های طولانی حیاتش بار‌ها و بار‌ها تغییر شکل داده تا خود را با دوره و زمانه و شرایط وفق دهد و از آغاز تا به امروز اتهامات زیادی نیز بر او وارد شده است. عروسکی که در ابتدا به این قصد ساخته شد که در دختربچه‌ها احساس توانمندی…

با ثروتمندترین مرد تاریخ جهان آشنا شوید

بر طبق گزارش ۲۰۱۹ مجله‌ی فوربس که هر سال فهرست ثروتمندترین افراد در جهان را معرفی می‌کند، جف بزوس، موسس شرکت آمازون، ثروتمندترین مرد جهان است. او با ثروتی که حدودا ۱۳۱ میلیارد دلار (۹۹ میلیارد یورو) تخمین زده شده است، ثروتمندترین مرد دوره‌ی…

چند روایت جالب از شاهزاده گمنام قاجاری

اخیرا کتابی به کتابفروشی‌ها رسیده است از یک شاهزاده گمنام قاجاری که در اصفهان می‌زیسته است. او بنا به سنت درباریان، خاطرات خود را روزانه روی کاغذی می‌آورده است. نام او را نمی‌دانیم، اما از قضای روزگار یادداشت‌های سال ۱۳۰۱ تا ۱۳۰۲ق او…

میرزا آقا خان کرمانی که بود و علت مرگ وحشتناک وی چه بود؟

فریدون آدمیت در کتابی که در باب زندگی او به رشته تحریر درآورده است، با نوعی شیفتگی و تجلیل به میرزا آقاخان کرمانی نظر می‌کند، اما به نظر می‌رسد او بیش از آن که تحت تأثیر افکار جدید مسیر تفکری واحد و اثرگذار را دنبال کند، اندیشه‌های جدید را…

زنان در دوران مشروطه چه حق و حقوقی داشتند؟

جامعه ایرانی از اوایل دوره قاجاریه در گردونه روابط بین‌المللی قـرار گرفـت. عـواملی همچون الف) حضور خارجی‌ها در ایران و تشکیل مدارس و محافل سیاسی و فرهنگی توسط آنان، ب) اعزام محصلان ایرانی به خارج و باز شدن دریچه‌ای بر خرد روشنگرانه آنان…

رضا شاه ثروت خود را از کجا به دست آورد؟

در تاریخ سیاسی ایران، زمین همواره یکی از منابع عمده کسب قدرت به‌شمار می‌رفته و به اعتبار تحولات سیاسی، اشکال متفاوت و متنوعی از نظام زمین‌داری پدید آمده است؛ به عبارتی، انواع مالکیت زمین همواره تابعی از وضع سیاسی بوده است. در ایران،…