فهرست استانهای قدیم ایران

سرزمین ایران در دوران باستان به شیوه‌های مختلفی بخش‌بندی شده‌اند.

دوران باستان

اسامی ولایات قدیم ایران موافق کتیبه‌های داریوش بزرگ (پارسی قدیم)، اَوستا، نوشتۀ مورخین، جغرافی‌دانان عهد قدیم و اسامی کنونی (پارسی جدید) آنها در جدول زیر آمده‌است.

ردیفکتیبه‌های داریوش (پارسی قدیم)[الف]اَوستاهِرودوتاِسترابونایزدیدور خاراکسی[ب]موسی خورِن[پ]اسامی کنونی (پارسی جدید)
۱تپورستانطبرستانمازندران
۱پارسَپِرسِرپِرسیس-پِرسِپُلیسپارس با اِسپهان و کرمان و غیرهفارس
۲کارماتاکارمانیاپارس با اِسپهان و کرمان و غیرهکرمان[ت]
۳مادَرَگَمِدِرمِدیای بزرگمدِیای علیامِدیعراق عجم باری
۴آتروپاتآتروپاتنامِدیا-آترُپاتِنمِدیای سُفلیآترُپاتاکانآذربایجان
۵اکباتانهاکاماتاناماتیانا [ث]اَهمَتانهمدان
۶راگاکامبادِن[ج]رایری
۷کاسپیانَ[چ]کادوسیانکاسپیاناکسپینقزوین
۸خووَجَسوزیانا[ح]اِلامیساِلامیسلرستان
۹سوزیانَسوزیاناسوزیسشوش – خوزستان
۱۰پَرثَوورِنَپارتِرپارثی بِه آخُوآرِنارثی یِنخراسان
۱۱اسپادآسپاداناپاراایتاسِنپارس با اِسپهان و کرمان و غیرهاصفهان
۱۲وَهرکانَسوغدرردیرکانیاهیرکانیاورکانگرگان
۱۳زَرَنکَهااِتومَنتسَرَنمنزارانگیاآنابُنسیستان
۱۴گِدرُزیابلوچستان
۱۵پرسیکُوس سینوسخلیج فارس
۱۶هَرَای وَهَرَاِوَآری یرآریاآریاآریاهَرات
۱۷باختریشَباخذیباکتریاباکتریانابَلخ
۱۸مَرجانامورومَرگیانامَرگیانامَرو
۱۹سرغودَسوغدَ (گوَ)سُغدیاناسُغد
۲۰خِوارَزمیشهوَای ریزیمخُرازمی ایخوارزم – خیوه
۲۱ساکاستِنسَکستان
۲۲هَرَخوواتیشهَرَخواثی تیساتاگی تِنآراخُزیاآراخُزیارُخَج – قَندهار
۲۳ثَ تَ کوشپَنجاب
۲۴مَکامکَران
۲۵اوروَغزنه – طوس
۲۶چَخرَخُرازمیرکُمیسِن
۲۷ساگارتی یِردرَنگیانا
۲۸آستابن
۲۹آپاوارک تی سِن
۳۰کاندارِر

 

یادداشت‌ها

 

  • اسامی شهرها پارسی قدیم از کتیبه‌های نقش رستم از داریوش بزرگ برداشته شده‌است.
  • ایزیدور خاراکسی: عالم یونانی از اهالی شوش بود و کتبی راجع به جغرافیای عالم قدیم نوشت پلین اسم او را زیاد در تصنیفات خود برده‌است کتابی که از او مانده‌است راجع به جغرافیای پارت است. ظن قوی بر این است که عالم مذکور در قرن اول میلادی می‌زیست.
  • موسی خورن: مورخ ارمنی است که تاریخ ارمنستان را نوشت و کتاب او اطلاعات مفیدی راجع به جغرافیای عالم قدیم و مخصوصاً ارمنستان و ایران می‌دهد. زمان حیات او مورد اختلاف است. بعضی در قرون چهاردهم میلادی و برخی در قرن پنجم می‌دانند.
  • کرمان جزو فارس بود این مطلب از کتیبه داریوش که اسم آن را جداگانه نیاورده‌است، استنباط می‌شود. ولی کرمان قدیم کوچکتر از کرمان امروزی بوده‌است و آن را (کُرمانا) می‌گفتند.
  • ماتیانا: از اسم مردمی است که استرابون، ماتیانا می‌نامد و در حدود همدان و آذربایجان می‌زیستند.
  • کامبادِن: این استان از ری تا کرمانشاه امروز مطابقت دارد.
  • کاسپین (قزوین)، در زمان حکومت مادها یکی از نقاط مهم کشور بود و دژ «ماگ بیتو» در جنوب غربی قزوین و تحت فرمان «هانا سیروکا» از آنِ امیران ماد بود.

سوزیانا در زمان هخامنشیان لرستان و خوزستان را در بر می‌گرفت.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید
اشتراک
دنبال کردن
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
مشاهده همه نظرات