فهرست استانهای قدیم ایران

سرزمین ایران در دوران باستان به شیوه‌های مختلفی بخش‌بندی شده‌اند.

دوران باستان

اسامی ولایات قدیم ایران موافق کتیبه‌های داریوش بزرگ (پارسی قدیم)، اَوستا، نوشتۀ مورخین، جغرافی‌دانان عهد قدیم و اسامی کنونی (پارسی جدید) آنها در جدول زیر آمده‌است.

ردیف کتیبه‌های داریوش (پارسی قدیم)[الف] اَوستا هِرودوت اِسترابون ایزدیدور خاراکسی[ب] موسی خورِن[پ] اسامی کنونی (پارسی جدید)
۱ تپورستان طبرستان مازندران
۱ پارسَ پِرسِر پِرسیس-پِرسِپُلیس پارس با اِسپهان و کرمان و غیره فارس
۲ کارماتا کارمانیا پارس با اِسپهان و کرمان و غیره کرمان[ت]
۳ مادَ رَگَ مِدِر مِدیای بزرگ مدِیای علیا مِدی عراق عجم باری
۴ آتروپات آتروپاتنا مِدیا-آترُپاتِن مِدیای سُفلی آترُپاتاکان آذربایجان
۵ اکباتان هاکاماتانا ماتیانا [ث] اَهمَتان همدان
۶ راگا کامبادِن[ج] رای ری
۷ کاسپیانَ[چ] کادوسیان کاسپیانا کسپین قزوین
۸ خووَجَ سوزیانا[ح] اِلامیس اِلامیس لرستان
۹ سوزیانَ سوزیانا سوزیس شوش – خوزستان
۱۰ پَرثَو ورِنَ پارتِر پارثی بِه آ خُوآرِن ارثی یِن خراسان
۱۱ اسپاد آسپادانا پاراایتاسِن پارس با اِسپهان و کرمان و غیره اصفهان
۱۲ وَهرکانَ سوغدرر دیرکانیا هیرکانیا ورکان گرگان
۱۳ زَرَنکَ هااِتومَنت سَرَنمن زارانگیا آنابُن سیستان
۱۴ گِدرُزیا بلوچستان
۱۵ پرسیکُوس سینوس خلیج فارس
۱۶ هَرَای وَ هَرَاِوَ آری یر آریا آریا آریا هَرات
۱۷ باختریشَ باخذی باکتریا باکتریانا بَلخ
۱۸ مَرجانا مورو مَرگیانا مَرگیانا مَرو
۱۹ سرغودَ سوغدَ (گوَ) سُغدیانا سُغد
۲۰ خِوارَزمیش هوَای ریزیم خُرازمی ای خوارزم – خیوه
۲۱ ساکاستِن سَکستان
۲۲ هَرَخوواتیش هَرَخواثی تی ساتاگی تِن آراخُزیا آراخُزیا رُخَج – قَندهار
۲۳ ثَ تَ کوش پَنجاب
۲۴ مَکا مکَران
۲۵ اوروَ غزنه – طوس
۲۶ چَخرَ خُرازمیر کُمیسِن
۲۷ ساگارتی یِر درَنگیانا
۲۸ آستابن
۲۹ آپاوارک تی سِن
۳۰ کاندارِر

 

یادداشت‌ها

 

  • اسامی شهرها پارسی قدیم از کتیبه‌های نقش رستم از داریوش بزرگ برداشته شده‌است.
  • ایزیدور خاراکسی: عالم یونانی از اهالی شوش بود و کتبی راجع به جغرافیای عالم قدیم نوشت پلین اسم او را زیاد در تصنیفات خود برده‌است کتابی که از او مانده‌است راجع به جغرافیای پارت است. ظن قوی بر این است که عالم مذکور در قرن اول میلادی می‌زیست.
  • موسی خورن: مورخ ارمنی است که تاریخ ارمنستان را نوشت و کتاب او اطلاعات مفیدی راجع به جغرافیای عالم قدیم و مخصوصاً ارمنستان و ایران می‌دهد. زمان حیات او مورد اختلاف است. بعضی در قرون چهاردهم میلادی و برخی در قرن پنجم می‌دانند.
  • کرمان جزو فارس بود این مطلب از کتیبه داریوش که اسم آن را جداگانه نیاورده‌است، استنباط می‌شود. ولی کرمان قدیم کوچکتر از کرمان امروزی بوده‌است و آن را (کُرمانا) می‌گفتند.
  • ماتیانا: از اسم مردمی است که استرابون، ماتیانا می‌نامد و در حدود همدان و آذربایجان می‌زیستند.
  • کامبادِن: این استان از ری تا کرمانشاه امروز مطابقت دارد.
  • کاسپین (قزوین)، در زمان حکومت مادها یکی از نقاط مهم کشور بود و دژ «ماگ بیتو» در جنوب غربی قزوین و تحت فرمان «هانا سیروکا» از آنِ امیران ماد بود.

سوزیانا در زمان هخامنشیان لرستان و خوزستان را در بر می‌گرفت.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید
اشتراک
دنبال کردن
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
مشاهده همه نظرات