تاریخچه شهر هرات ( ایران کوچک )

چرا سقوط هرات، غمی بر غم‌های ایران است؟

هرات بالاخره به دست طالبان افتاد، جایی که برخی «ایران کوچک» نام گذاشته‌اند و حالا دست تندور‌های زبان نافهمی افتاده که حتی می‌توانند تمدن ما را خدشه‌دار کنند، در ساعات گذشته موجی از ناراحتی و حسرت همراه هرات دوستان ایرانی بوده، در این مطلب از وبسایت تاریخ ما اهمیت «هرات» را در کانسپت ایرانی مرور کرده‌ایم.

چرا سقوط هرات، غمی بر غم‌های ایران است؟

هرات بالاخره به دست طالبان افتاد، جایی که برخی «ایران کوچک» نام گذاشته‌اند و حالا دست تندور‌های زبان نافهمی افتاده که حتی می‌توانند تمدن ما را خدشه‌دار کنند، در ساعات گذشته موجی از ناراحتی و حسرت همراه هرات دوستان ایرانی بوده، در این مطلب از وبسایت تاریخ ما اهمیت «هرات» را در کانسپت ایرانی مرور کرده‌ایم.

چرا سقوط هرات، غمی بر غم‌های ایران است؟

افغانستان از دیرباز تحت حاکمیت ایران بود و شهر هرات نیز مرکز خراسان و فرهنگ و ادب ایران به شمار می‌رفت. چنانکه «چهار شهر معروف خراسان یعنی نیشابور، بلخ، مرو و هرات به عنوان چهار ربع خراسان شناخته شدند» هم چنانکه درزمان طاهریان به عنوان یکی از مراکز ضرب سکه بوده است و به دلیل موقعیت خاص خود به عنوان معبری جهت دسترسی رقبای انگلستان به هندوستان، خط قرمز انگلستان محسوب می‌شد.

هرات با تاریخ طولانی و درخشانش، همواره یکی از مراکز مهم سیاسی، تجارتی و فرهنگی منطقه بوده است. هرچند، حداقل از زمان اسکندر این شهر وجود داشته است، ولی دوران طلایی هرات زمانی است که سلسله تیموریان در قرون ۱۵ و ۱۶ میلادی در این شهر حکومت می‌کردند. به خصوص، در زمان سلطان حسین بایقرا و وزیر فاضل اش امیر علی شیر نوایی بود که هرات به یکی از اصلی‌ترین مراکز سیاست و علم و هنر در جهان اسلام بدل شد. پس از سقوط صفویان هرات مدتی در اشغال طایفه ابدالی بود و به دست نادر شاه افشار افتاد. پس از مرگ نادر افغان‌ها بر هرات مسلط شدند. در دوران معروف به بازی بزرگ ماموران انگلیسی در هرات فعال بودند و از جدایی هرات از حکومت ایران پشتیبانی می‌کردند.

چرا سقوط هرات، غمی بر غم‌های ایران است؟

محمدشاه قاجار کوشیده بود هرات را به ایران برگرداند، اما در سال ۱۲۵۴ هجری قمری زیر فشار انگلیس تسلیم شد و قول داد کشورش دیگر به هرات فکر نکند. اما پسرش ناصرالدین شاه دوباره به فکر هرات افتاد. انگلیس که نگران هندوستان بود، از این فکر و خیالات جدید راضی نبود. به روایت عباس امانت، صدراعظم نوری به انگلیسی‌ها گفت که ایران نگرانِ ناامنی مرز‌های شرقی است که حاصل بی‌ثباتی در رفتار قبایل ترکمن و افغان (پشتون) و ناامن شدن خراسان بود و برای همین در موضوع هرات به دولت‌های خارجی اجازۀ مداخله نمی‌دهد. در اثر این تاخت و تازها، هزاران نفر از رعایای ایرانی اسیر شده بودند. سفیر انگلیس، اما هشدار داد که اولیای دولت ایران «در جستجوی سرابی موهوم» خود را نفریبند و با «خیالات یکسره بیهوده» مزایای کلان دوستی با انگلیس را به مخاطره نیندازند.

چرا سقوط هرات، غمی بر غم‌های ایران است؟

از اینرو تمایلات خودمختاری برخی از امیران مناطق افغانستان سـبب شـد که دولت ایران در سال ۱۸۳۶ به هرات لشکر بکشد، و پس از چندماه محاصره، سرانجام در ۲۶ سپتامبر ۱۸۵۶ میلادی هرات توسط قوای ایرانی فتح شد. متعاقب فتح هرات، دولت انگلستان با قطع رابطه سیاسی خود، به دولت ایران اعلان جنگ داد و ۲ ماه بعد بندر بوشهر را تصرف نموده و آماده تصرف جزیره خراک و خوزستان گردید.

دولت ایران که به شدت از اقدامات نظامی انگلستان مرعوب شده بود و بی اطلاع از تحولات اروپا و آسـیای خـاوری و جنوبی، به سرعت با پیشنهاد میانجی گرایانه پادشاه وقت فرانسه- ناپلئون دوم- موافقت نمود و سرانجام در مارس ۱۸۵۷ میلادی با انعقاد معاهده پاریس با انگلستان، از حاکمیت خود بر هرات و بقیه ممالک افغانستان صـرفنظر کرد. هرات در معاهده پاریس از ایران جدا گردید. ولی با همه این‌ها هیچگاه استقلال آن از طرف ایران به رسمیت شناخته نشد. چرا که پس از معاهده پاریس سردار سلطان احمد خان حکومت هرات را در دست گرفت، و دوباره خطبه به نام شاه ایران خواند. اما پس از مرگ وی فتح هرات توسط دوست محمد خان بود؛ که هرات و افغانستان برای همیشه از تاریخ ایران جدا شده و مستقل اعلام شد.

هرات یگانه شهر افغانستان است که هم تاریخ بلندی دارد و هم آثار مکتوب زیادی درباره تاریخ این شهر در دسترس است. به خاطر موقعیت استثنایی اش به عنوان نقطه یی که خاورمیانه را به هند و آسیای میانه وصل می‌کند، سیاحان، مورخین و جغرافیه دانان زیادی از این شهر دیدن کرده اند و درباره آن نوشته اند. به خصوص تاریخ هرات از قرن ۱۸ میلادی که پای غربی‌ها به این شهر باز شد، به وجه خوبی مستند شده است.

چرا سقوط هرات، غمی بر غم‌های ایران است؟

از نگاه شکل شناسی (مورفولوژی) شهری، شهر قدیم هرات، مانند دیگر شهر‌های کلاسیک، بر مبنای سه محور اصلی شکل گرفته است: سیاست، مذهب و اقتصاد. نه تنها جغرافیای شهر، بلکه زندگی شهری نیز در محور این سه حوزه اصلی استوار بوده است. محور سیاسی شهر ارگ هرات است، که در گذشته دارالسلطنه این شهر بوده است و در قسمت شمال غربی شهر کهنه موقعیت دارد. محور مذهبی شهر، مسجد جامع بزرگ هرات است که در قسمت شرقی شهر موقعیت دارد؛ و محور اقتصادی شهر هرات، بازار چهارسوق است که تقریباً در مرکز شهر واقع است. در اطراف این سه محور اصلی، محلات مسکونی شهر ساخته شده اند که هر کدام توسط کوچه‌های تنگ و باریک به جاده‌های اصلی شهر راه دارند.

چرا سقوط هرات، غمی بر غم‌های ایران است؟

منبع bartarinha
ممکن است شما دوست داشته باشید
عضویت
اطلاع از
guest

8 نظرات
پرامتیازترین
جدیدترین قدیمی‌ترین
بازخورد درون خطی
دیدن تمامی دیدگاه ها
احسان

افغانستان یا خراسان زیر سلطه ایران نبوده. بلکه ایران چندین قرن زیر سلطه حکام خراسانی بوده.
لطفا تاریخ را بدون تعصب بیان کنید

آرش عسکری سبزکوهی از ایل غیور قشقایی

طبق شاهنامه که سند و شناسنامه ی هویت تاریخ فرهنگ و زبان ما ایرانیان می باشد شهرهای افغانستان کنونی غرچگان طالقان بست هرات قندهار بلخ بدخشان نیمروز زابل بامیان کابل و….شهرهای ایران هستند و افغانستان هم بخشی از سرزمین های ایرانی می باشند و افغانستانی ها بخاطر هویت و فرهنگ و اسطوره ها و تاریخ و آیین های مشترک با دیگر ایرانیان،ایرانی می باشند پس گفتن حاکمیت ایران بر افغانستان دوست عزیز اشکال دارد چون افغانستان نامی ساختگی و جعلی برای جدا کردن ایرانیان از همدیگر می باشند و ما همه از کرد و بلوچ و پشتون و تاجیک و… مطالعه بیشتر »

آرش عسکری سبزکوهی از ایل غیور قشقایی

نام افغانستان نامی دروغین و جعلی و ساختگی توسط انگلستان در سال ۱۲۸۴خورشیدی توسط انگلستان بر سرزمین آریانا یا ایران خاوری نهاده شد تا ایرانیان را از هم دور و جدا سازند و با جعل تاریخ سازی جداگانه برای مردم ایرانی تبار پشتون نه تنها باعث جدایی این مردم ایرانی از مام میهن شدند بلکه آنها را با دیگر ایرانیان دشمن ساختند.مردم پشتون همان مردم پارت یا پرثو می باشند که با مردم پارسی از یک تبار و ریشه ی مشترک هستند که در افغانستان و پاکستان زندگی می کنند که شوربختانه ایران هیچ گونه روشنگری فرهنگی برای آشتی آنها… مطالعه بیشتر »

احسان آرین
امتیاز :
     

سلام خسته نباشید این را بیگم که شاید یک روزی هرات یا بخشی از افغانستان تحت تصرف ایرانی ها بوده پادشاهان زیادی از تبار افغانستان و ایران به قدرت رسیده و هر پادشاه تصروفات از این دو کشور و بقیه کشور ها داشت است ولی مشخصا نمی توان گفت جوز ایران و جوز افغانستان خواند بخاطرکه در صابق مرزی سیاسی بین المللی نبوده است شما خود گفتین که هرات تصرف شده بود چگونه باید استقلال می‌گرفت هتا مشهد یا طوس قدیم هم جوز خاک افغانستان بود در آن زمان که توسط بی اعتنایی شاه محمود ابدالی از افغانستان جدا شد… مطالعه بیشتر »

آخرین ویراییش 2 ماه قبل توسط احسان آرین
Mahnaz

افغانستان تحت سلطه ایران بوده است 😃
پس باید بگویم آقای بابک خان تاریخ افغانستان و ایران یک بار دیگر دوره کن تا متوجه شوی کجا تحت سلطه کجا بوده است

سرباز ایران

قراداد یا ننگ نامه ی پاریس که باعث جدایی ولایت هرات از ایران شد ولایت هرات دربرگیرنده ی نیمه ی غربی سرزمین آریانا یا خراسان آن روز بود که استان های بادغیس و غور فراه نیمروز زابل را در بر می‌گرفت .اکنون هم در افغانستان کنونی به نیمه ی غربی کشورشان را ایرانی میگویند و لهجه ی آنها با مردم تربت جام و حیدریه یکی می باشند.ننگ نامه ی پاریس که در زمان ناصرالدین شاه قاجار بسته شد از دید هر ایرانی میهن پرستی مردود و باطل می باشد.

حسن کوروشلی

باسلام از زحمات شما متشکرم

علیرضا
امتیاز :
     

سلام تشکر خیلی جالب بود
تشکر