آیین مهر و شب یلدا

مردم ایران از گذشته‌های دور شادی را از موهبت های اهورایی و غم را از اهریمن میدانستند. به همیت خاطر برای جلوگیری از ایجاد غم جشن های زیادی برپا می‌کردند. شب یلدا نیز یکی از این موارد است. در دوران کهن، شب مظهر تاریکی و تباهی و وحشت بوده و اغلب سعی می کردند که شب هنگام با افروختن آتش و افزودن نور، خانه روشن باشد. تا پلیدی و تباهی در آن راه نیابد. شب یلدا طولانی ترین شب ها است. یعنی تسلط تاریکی بر زمین از تسلط نور خورشید و روشنایی می کاهد. و چون فردای این شب روشنایی بر ظلمت غالب و روز طولانی می شود، تولد دوباره خورشید را که مظهر روشنایی است جشن می گیرند.

آیین مهر و شب یلدا

ایرانیان شب یا یلدا را شب تولد ایزد (میترا) و خدای روشنایی می‌دانند . در این شب میترا از دل درون غاری به دنیا میآید. در هنگام تولد تنها یک کلاه بر سر دارد و شمشیر و تیروکمان در دست . برخی زاده شدن از درون سنگ را استعاره از فروغ ناشی از برخورد دو سنگ به هم میدانند. میترا به هنگام تولد کره ای در دست دارد و دست دیگرش را بر دایره بروج گرفته است.

مردم ایران شب چله را مبارک دانسته و آن در آن شب جشن برپا می‌کنند. .ایرانیان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‎شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می‌کردند. و شادمانه رقص و پایکوبی می‌کردند.آن گاه خوانی الوان می‌گستردند و «میزد» نثار می‌کردند. «میزد» نذری یا ولیمه‎ای بود غیر نوشیدنی، مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا، و در آیین‎های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می‌گستردند که بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، برآورده‎ها و فرآورده‎های خوردنی فصل و خوراک‎های گوناگون، از جمله خوراک مقدس و آیینی ویژه‌ای که آن را «میزد» می‌نامیدند، بر سفره جشن می‌نهادند.

همچنین بخوانید:  ادیان ایران باستان

آیین مهر و شب یلدا

جشن شب یلدا از مراسم هایی است که آن را پیروان آیین مهر از هزاران سال پیش از زرتشت اجرا می‌کردند. بسیاری بر این باورند که ریشهٔ پاس‌داشت شب چله میراث قوم کاسپی است.کاسپی‌ها قوم نیرومندی بودند و توانمندی را پایه‌گذاری کردند. از جمله ‌های آبی (Hydraulic Civilizations) که می‌توان از زیگورات چغازنبیل، آسیاب‌ها و قنات‌های دزفول و شوشتر به‌عنوان آثار باقی‌مانده از کاسپ‌ها نام برد. هم‌چنین پل‌های بسیاری با نام آناهیتا در سراسر ایران ساختند و با ساخت چهارتاقی‌هایی توانستند انحراف ۲۳ درجهٔ مدار زمین در گردش به دور خورشید را اندازه‌گیری کنند. کاسپ‌ها با استفاده از این ابزار به تقویمی دقیق دست یافتند و دریافتند که پس از آخرین شب پاییز بر طول روزها اندک‌اندک افزوده شده و از طول شب‌های سرد کاسته می‌شود.

جشن شب چله در ماه «دی» برگزار می‌شود. دی به معنی تولد دوباره خورشید است. همچنین دی نام آفریدگار پیش از زرتشتیان است که بعدها او را آفریننده نور نامیدند. واژهٔ روز (DAY) در زبان انگلیسی (که همریشه با زبانهای کهن است) نیز از نام این ماه برگرفته شده‌است. نور، روز و روشنایی خورشید، نشانه‌هایی از آفریدگار بود در حالی که شب، تاریکی و سرما نشانه‌هایی از اهریمن.

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
دنبال کردن