قدیمیترین فسیلهای انسانی شناخته شده در جهان
بشر امروزی (هوموساپینس) تنها گروه انسانی به جامانده در دنیاست. تمام گونههای بشر که در مدتهای قبل منقرض شدهاند، منتها امروزه با گونههای مختلف فسیلهای انسانی، درباره آنها اطلاعاتی کسب کردهایم. اولین فسیل انسانی در قرن نوزدهم کشف شد و بسیار هم پرحاشیه بود. دیرینهشناسان اولیه نمیدانستند که چگونه این فسیلها ساخته شدند و اغلبا هم ادعا میکردند این فسیلها یک «لینک مفقوده» بین انسانها و میمونها هستند یا اجداد انسانیمان به خاطر یک بیماری از بین رفتهاند. همانطور که دانشمندان خبره دیرینه انسانشناسی این فسیلها را شناسایی میکردند، متوجه شدند که به اجدادهای انسانیمان متعلق هستند. بعضی از این فسیلها میلیونها سال قدمت دارند و بعضی از گونههای انسانهای اوبیه که تا به الان کشف شدند را نشان میدهند.
9- فسیل مرد پکنی
سن: 680.000 – 780.000 سال
گونه: هومو ارکتوس
مکان: چین
سال کشف: 1921

تکههایی از جمجمه مرد پکنی، بخشی از گروه فسیلهایی محسوب میشود که در ژوکودیان، چین در حین حفاری سال 1921- 1937 کشف شده بود. قدمت این فسیلها از 680.000 – 780.000 سال میرسد و در کل، 15 جمجمه بخشی، 11 فک، چندین دندان، استخوانهای اسکلتی و تعداد زیادی ابزارهای سنگی از محل حفاری کشف شدند.
دیرینه انتروپولوژیست، دیوید بلکسون تا زمان مرگش در سال 1934 به طور گستردهای روی این فسیلها مطالعاتی انجام داده بود. پیر تیلارد دی شاردن و فرانتس ویدنرایش تا زمانی که ویدنرایش مجبور شود در سال 1941 چین را ترک کند، تحقیقات را به دست گرفتند. زمانی که پکن زیر اشغال ژاپن بود، متاسفانه فسیلهای مرد پکنی در سال 1941 ناپدید شدند. این فسیلها با تمام تلاشهای انجام شده، هرگز پیدا نشدند. اما خوشبختانه، گچ و شرح حالهایی از بازمانده مرد پکنی و چهار دندانش هنوز در موزه دیرینه شناسی دانشگاه اوپسالا وجود دارد.
8- فسیل مرد جاوایی
سن: 700.00 – 1 میلیون سال
گونه: هومو ارکتوس ارکتوس
مکان: اندونزی
سال کشف: 1891

از آنجایی که اولین فسیل مهم انسانی در اواخر قرن نوزدهم کشف شد، فسیل مرد جاوایی یک نمونه شناختهشده از انسانهای اولیه است. دندان آسیاب، کاسه جمجمه و استخوان ران این مرد جاوایی را دیرینه انسانشناس، یوجین دوبوا کشف کرده بود. دوبوا مدعی شده بود که کشف او «لینک مفقوده» بین میمونها و انسانها و طبقهبندی آنتروپوپیتکوس ارکتوس (طبقهبندی قدیمی) را نشان میدهد.
با یک دهه کشف فسیل مرد جاوایی، کتابها و مقالات زیادی درباره یافته دوبوا نوشته و منتشر شده بود. با کشف این فسیل جنجالیهایی به پا افتاد و بحثهایی در گرفت که در آن گفته میشد این فسیل نمیتواند انتقال بین انسانها و میمونها را نشان دهد. زیستشناس تکاملی، ارنست مایر، فسیل مرد جاوایی را در سال 1950 دوباره به عنوان هومو ارکتوس دستهبندی کرد. بعضی از دانشمندان هم در دهه 1970 میلادی با برچسب زدن گونه هومو ارکتوس ارکتوس روی این گونه، مرد جاوایی را از گونه هومو ارکتوس متمایز کردند.
7- فسیل کودک موجوکرتو
سن: 1.43 – 1.49 میلیون سال
گونه: هومو ارکتوس
مکان: اندونزی
سال کشف: 1936

فسیل شناختهشده کودک موجوکرتو یک کاسه جمجمه یک جوان هومو ارکتوس است که در اندونزی کشف شده بود. در زمان کشف این فسیل، رالف وان کونیگزالد در سال 1936 این کاسه جمجمه را در پیتکانتروپور مدجوکرتنسیس طبقهبندی کرد، منتها کمی بعد آن را به هومو مدجوکرتنسیس تغییر نام داد. امروز هیچکدام از طبقهبندیها صحیح و رسمی نیستند و همه باور دارند که این گونه، گونه هومو ارکتوس است.
اساسا، به سختی میشود قدمت کودک موجوکرتو را تخمین زد، چون مکان کشف دقیق این فسیل مشخص نشده است. این فسیل در اوایل دهه 1990 میلادی به 1.81 میلیون سال قبل با حاشیه خطای کم و بیش 40.000 سال قبل تخمین زده شده بود. قدمت دقیق این جمجمه در سال 2003 بین 1.43 – 1.49 میلیون سال برمیگردد و همه این تاریخ را پذیرفتهاند.
6- فسیل پسر ترکانا
سن: 1.5 – 1.6 میلیون سال
گونه: هومو ارکتوس
مکان: کنیا
سال کشف: 1984

پسر ترکانا که با نام علمی KNM-WT 15000 (کی ان ام-دابیلو تی 15000) شناخته میشود، به عنوان برجستهترین فسیل انسان اولیه کامل شناخته میشود که تا به الان کشف شده است. این اسکلت تقریبا کامل را کامویا کیمئو، عضوی از تیم تحقیقاتی ریچارد لیکی در سال 1984 کشف کرده بود. عمر این فسیل به حدود بین 1.5 – 1.6 میلیون سال قبل تخمین زده میشود.
محققان تخمین میزنند که فسیل پسر ترکانا در زمان مرگش با قد 160 سانتیمتری (63 اینچ)، حدود 7 – 11 سن داشت و جدا از سن جوانش، تقریبا یک مرد جوان محسوب میشد. دانشمندان معتقدند که جهش رشد او کوتاهتر و مختصرتری نسبت به انسانهای امروزی بود. پسر ترکانا همچنین لگن باریکتری داشت که نشان میدهد کاملا به صورت دوپا راه میرفت و از دیگر گونههای انسانهای اولیه متفاوت بود که با دست و پا از درختها بالا میرفتند.
5- جمجمههای دمانیسی
سن: حدود 1.8 میلیون سال
گونه: هومو ارکتوس جورجیکوس
مکان: دمانیسی، گرجستان
سال کشف: 2001 – 2005

پنج جمجمهای که در دمانیسی، گرجستان کشف شدند از قدیمیترین فسیلهای متعلق به خط هومو ارکتوس هستند. برجستهترین جمجمهها هم به جمجمه 3، 4 و 5 شناخته میشوند که در اوایل سال 2000 کشف شده بودند. این جمجمهها از دیگر جمجمههای هومو ارکتوس کوچکتر هستند و امروز در زیرگونههای هومو ارکتوس جورجیکوس طبقهبندی میشوند.
مطالعات منتشر شده در سال 2013 شرح حالی درباره جمجمه دمانیسی شماره 5 میدهد که دوباره بحث درباره نحوه طبقهبندی انسانهای اولیه را برای بار دیگر باز کرد. این جمجمه یکی از قدیمیترین جمجمههای تقریبا کامل انسانی محسوب میشود که تا به الان کشف شده است. دانشمندان از این مطالعه معتقدند که هومو هابیلیس و هومو رودولفنسیس از این گونههای انسانی جدا نیستند، اما از زیرگونههای هومو ارکتوس هستند. هرچند، دانشمندان دیگر معتقدند که لزومی برای طبقهبندی مجدد وجود ندارد.
4- فسیل توییگی (OH 24)
سن: 1.8 میلیون سال
گونه: هومو هابیلیس
مکان: تانزانیا
سال کشف: 1968

فسیل توییگی (OH 24) قدیمیترین جمجمه فسیلی است که در یک مکان دیرینه انسانشناسی، اولدویا جورج در تانزانیا کشف شده است. این جمجمه همچنین یکی از قدیمیترین گونههای شناختهشده هومو هابیلیس است. فسیل توییگی (OH 24) در سال 1968 میلادی کشف شد و یک جمجمه فلت داشت. به همین خاطر نامش را از یک سوپر مدلی به نام توییگی برداشتند که به خاطر لاغر بودنش مشهور شده بود.
زمانی که فسیل توییگی (OH 24) برای اولین بار کشف شد، علافه خیلی کمی به این جمجمه وجود داشت. دانشمند، ران کلارک رفت تا این جمجمهها را بازسازی کند که در نهایت برای بررسی فرستاده شد. متاسفانه این جمجمه از شکل و شمایل نگهداریش پیداست که غیرعادی است و شکل جمجمهاش نسبت به دیگر جمجمههای هومو هابیلیس کوچکتر است. با توجه به سن توییگی (OH 24)، این جمجمه اغلب به بحث و گفتوگوهایی درباره نحوه طبقهبندی صحیح جمجمههای هومو هابیلیس و هومو رودولفنسیس در میگرفت.
3- فسیل KNM ER 1470 (کی ان ام ای آر 1470)
سن: 1.9 میلیون سال
گونه: هومو رودولفنسیس
مکان: کنیا
سال کشف: 1972

زمانی که فسل جمجمه KNM ER 1470 (کی ان ام ای آر 1470) برای اولین بار کشف شد، قدمتش را اشتباه به حدود 3 میلیون سال تخمین زده بودند. این تاریخ حتی از هومو هابیلیس هم میگذشت که این جمجمه در همان ابتدا در همین گونه هومو هابیلیس دستهبندی میشد. هرچند قدمت فسیل KNM ER 1470 (کی ان ام ای آر 1470) به تاریخ حدود 1.9 میلیون سال قبل اصلاح شد و به گروه انسان جداگانهای دیگر هومو رودولفنسیس متعلق است که در همان زمان و همان منطقه زندگی میکردند.
فسیل KNM ER 1470 (کی ان ام ای آر 1470) یک سال قبل از کی ان ام ای آر 1813 که یکی از قدیمیترین گونههای هومو هابیلیس است، کشف شده بود. بعد از اینکه میو لیکی و برنارد وود، فسیل کی ان ام ای آر 1470 را بازسازی کردند، متوجه شدند این جمجمه به قدری بزرگ و متفاوت است که میتواند به هومو هابیلیس متعلق باشد. دقیقتر بخواهیم بگوییم در سال 2007 میلادی این جمجمه بازسازی شد و همه آن را به عنوان گونه هومو رودولفنسیس پذیرفتند.
2- فسیل KNM ER 1813 (کی ان ام ای ار 1813)
سن: حدود 1.9 میلیون سال
گونه: هومو هابیلیس
مکان: کنیا
سال کشف: 1973

فسیل انسانی KNM ER 1813 (کی ان ام ای ار 1813)، یکی از قدیمیترین و کاملترین فسیل گونه هومو هابیلیس محسوب میشود که تا کنون کشف شده است. کامویا کیمئو که با دیرینهشناسان مشهور میو لیکی و ریچارد لیکی کار میکرد، این فسیل جمجمه را در سال 1973 در کنیا کشف کرد.
فسیل KNM ER 1813 (کی ان ام ای ار 1813) به خاطر اندازه کوچکش اغلب به عنوان یک گونه هومو هابیلیس جنجالی در نظر گرفته میشود و برعکس جمجمههای هومو هابیلیس، اندازه جمجمهاش 510 سانتیمتر مکعبی است که حد آن در برابر جمجمه 600 سانتیمتر مکبی هومو پذیرفتنی است. به علاوه، اندازه کلی جمجمه و دندانها از دیگر جمجمههای هومو هابیلیس بسیار کوچکتر است. با تمام این تفاوتها، سیل KNM ER 1813 (کی ان ام ای ار 1813) ویژگیهای کافی از هومو هابیلیس دارد که در این گونهها طبقهبندی شود.
1-استخوان آرواره UR 501 (استخوان آرواره یو آر 501)
سن: 2.5 – 2.3 میلیون سال
گونه: هومو رودولفنسیس
مکان: مالاوی
سال کشف: 1991

استخوان آروارهای که در تپه اوراها، یک مکان دیرینه انسانشناسی در مالاوی کشف شده، از قدیمیترین فسیلهای شناختهشده در دنیاست. تاریخ دقیق این استخوان آرواره نامشخص است، اما قدمتش به حدود 2.5 – 2.3 میلیون سال قبل تخمین زده میشود و به انسان گروه هومو رودولفنسیس متعلق است که به عنوان قدیمیترین گونه هوموها درنظر گرفته میشود.
زمانی که این استخوان آرواره در سال 1991 برای اولین بار کشف شد، دانشمندان تصور کردند به یکی دیگر از اجداد انسانهای اولیه یعنی هومو هابیلیس متعلق است. هرچند، محققان زمانی که بعدها متوجه شدند این استخوان با دیگر گروههای اجدادی انسانی اولیه متعلق است، با این نتیجه رسیدند که از هومو رودولفنسیس است. چون با مابقی نمونههای گروه انسانی اولیه تفاوت زیادی دارد. کشف این استخوان آرواره همچنین به خوبی برایمان روشن میکند که انسانهای اولیه چگونه ممکن بود از قاره آفریقا مهاجرت کنند.