قدیمی ترین کشتی های غرق شده مشهور جهان کدامند؟
زمانی که به یک کشتی غرقشده فکر میکنید و اسمش را میشنوید، ذهنتان احتمالا ناخوداگاه به سمت غرق شدن کشتی تایتانیک در سال 1912 میرود. با اینکه این کشتی قطعا یکی از مشهورترین کشتیهای غرقشده در قرن یا قرنهای گذشته است، اما کشتیهایی هم بودند که غیرمنتظره و تراژیکی غرق شدند و جانهای زیادی گرفتند.
در بیش از صدها سال، اتفاقات دریایی بیشماری در سراسر دنیا بوده که هم خطاهای انسانی باعث رخ دادن این حوادث شده بود و هم شرایطی محیطی مانند آبوهوا که از مدیریت خارج شده بودند. امروز هم کشتیهای غرقشده شناختهشده هستند، به ویژه کشتیهایی که داستانهای شگفتانگیزی درباره غرق شدنشان در کتابهای تاریخی نوشته شده است.
در ادامه به هشت قدیمیترین کشتی غرقشده نگاهی میاندازیم که در سالهای بعدشان کشف شدهاند.
8- کشتی ام اس استونی
سال: 1994
تعداد سرنشینان: 989
تلفات: 852
کشف شده؟: بله
یک کشتی تفریحی کروز (مسافربری)، ام اس استونی که در سال 1980 ساخته شده بود، نزدیک به 30 سال قبل در دریای بالتیک به ناگهان و به شکل غیرمنتظرهای غرق شده و ادعا میشود جان بیش از 800 نفر از سرنشینانش را گرفته بود. امروزه، درباره رخ دادن دقیق این حادثه دریایی بزرگ، فرضیاتی مطرح میشوند و این باور وجود دارد که آبوهوای سخت و وخیم مقصر غرق شدن این کشتی بوده که سرعت جدا شدن درب کشتی، باز کردن سطح شیبدار و آمدن آب به داخل کشتی را سریعتر کرده بود.
اتفاقی که بر سر بقایای کشتی ام اس ستونی در همان زمان افتاده، جنجالهایی به پا کرد. اصلا بستگان درگذشتهگان حتی تقاضا کرده بودند که عزیزانشان را از زیر آب بیرون بیاورند تا بتوانند جنازههایشان را ببینند و برایشان قبری آماده کنند. اما اینجاست که دولت سوئد رفت و تصمیم گرفت کشتی را زیر هزاران تن لای رسوب دفن کند.
محل دفن کشتی ام اس استونی هم از همان سال 1995 به طور رسمی به یک «قبر دریایی» تبدیل و کشف از این مکان هم ممنوع شد.
آیا میدانستید؟
یک یادبود از غرق شدن کشتی ام اس ستونی در تالین وجود دارد که لیست پلاکهایی از نام کشتهشدگان و دو تندیس قوسی در آنجا قرار گرفته بود که به شهر اشاره میکند و در نزدیکی بندرگاه قرار گرفته است.
7- کشتی امپرس ایرلند
سال: 1914
تعداد سرنشینان: 1.477
تلفات: 1.012
کشف شده؟: بله
امپرس ایرلند قطعا نام باشکوه و قدرتمندی برای یک کشتی محسوب میشود. اما متاسفانه این کشتی کانادایی در سال 1914 از لیورپول راهی شد و بعد از اینکه در یک مه غلیظ با یک کشتی نروژی برخورد کرد، بیش از هزار نفر از سرنشینانش کشته شدند. این حادثه یکی از فجیعترین حوادث دریایی کانادا در آن زمان بود که به «تایتانیک کانادا» هم در نظر گرفته میشد.
ماجرا از این قرار بود که در ساعتهای اولیه در روز 29 ماه مه سال 1914، ایستگاه مراقبت در عرشه کشتی نور یک کشتی ذغالسنگ نروژی، استورستاد را میبیند و به خدمه اطلاع میدهد. اما کاپیتان کشتی قبل از اینکه بخواهد کاری انجام دهد، میبینید که یک مه غلیظ اطراف کشتی را گرفته و چیزی دیده نمیشود. نتیجهاش هم این میشود که این دو کشتی با یکدیگر برخورد میکنند و کشتههای زیادی میدهند.
از تمام آن 1.477 سرنشین کشتی امپرس ایرلند، تنها 465 نفر جان سالم به در میبرند. این اتفاق هنوز که هنوز است هر ساله در کانادا به صورت تورهای رایگان در کشتی و در یادبود در گورستان ماونت پلیسنت در تورنتو، گرامی داشته میشود.
آیا میدانستید؟
بقایای امپرس ایرلند در حال حضر در عمق 130 فوت دریایی در دریاچه سنت لارنس در نزدیکی کبک قرار گرفته است و به عنوان یک مکان تاریخی ملی ثبتشده در کانادا در نظر گرفته میشود.
6- کشتی تایتانیک
سال: 1912
تعداد سرنشینان: 2.240
تلفات: 1.500
کشف شده؟: بله
اینجا مشهورترین کشتی غرقشده نسبت به تمام کشتیهای غرقشده دنیا را داریم که احتمالا در طول تاریخ، در هر زمان و هر مکانی در دنیا مشهورترین است؛ تایتانیک.
بیشتر بخشهای داستان کشتی تایتانیک را خودتان میدانید که کشتی تایتانیک مجلل تازهساخت در 10 آوریل سال 1912 در یک سفر دریایی مجلل سراسر اطلس راهی سفر میشود. مقصد نهاییاش هم نیویورک سیتی بود که نتوانست هرگز به آمریکای شمالی برسد.
کشتی تایتانیک در حدود 400 مایل جنوب نیوفاندلند (سرزمین کشف شده جدید)، کانادا به یک کوه یخ بسیار بزرگ برخورد کرد و کمتر از 3 ساعت طول کشید تا کاملا غرق شود. در این حادثه حدود 1.500 نفر جانشان را از دست دادند.
امروزه، تایتانیک بیشتر به خاطر فیلم «تایتانیک» با بازی کیت وینسلت و لئوناردو دیکاپریو شناخته میشود که در سال 1997 میلادی ساخته و منتشر شد. یکی از دلایلی که فاجعه کشتی تایتانیک نسبت به دیگر کشتیهای غرقشده تا این حد تازه است، احتمالا به این خاطر است که فرهنگ عام به این اتفاق تاریخی رجوع میکند.
آیا میدانستید؟
زمانی که ساخت کشتی تایتانیک تکمیل شده بود، با طول 882 فوت طول و 92 فوت عرض، از تیغه کشتی تا پل با ارتفاع 106 فوت و 175 فوت تا بای پشتهها، یکی از بزرگترین سازههای دست بشر در نظر گرفته میشد. این عدد و رقمهای مسحورکننده بخشی از دلایلی هستند که کشتی تایتانیک را یک کشتی «غرقنشدنی» تصور میکردند.
5- کشتی اچ ام اس ویکتوری
سال: 1744
تعداد سرنشینان: نامشخص
تلفات: 1.100
کشف شده؟: بله
کشتی اچ ام اس ویکتوری در سال 1744 در کانال انگلیسی غرق شد و این، اولین سفر کشتی مجلل دریایی نبود.
این ناو بریتانیایی در ابتدا در سال 1737 به آب انداخته شد و به پرچمدار ناوگان کانل تحت نظر سر جان نوریس تبدیل شده بود. او هفت سال بعد در سفرش به بریتانیا و زیر فرماندهی دریاسالار، سر جان بالچن در یک طوفان غرق شد. نتیجه غرق شدن کشتی اچ ام اس ویکتوری هم به کشته شدن 1.100 نفر منجر شد و یکی از بدترین سانحههای دریایی در تاریخ محسوب میشود.
بعد از اینکه این کشتی برای 265 سال در دریا مفقود شده بود، در نهایت در سال 2009 کشف شد. بقایای این کشتی به عنوان آخرین مکان آرامگاه برای ارواح بیش از 1.000 سرنشینانی در نظر گرفته شده بود که در طی قرنها مفقود شده بودند.
آیا میدانستید؟
بعد از این کشتی اچ ام اس ویکتوری کشف شد، جنجالهای زیادی (حتی اقدامات قانونی) بر سر رسیدگی به مصنوعات کشفشده در لاشه به وجود آمد. سوالهای هم مطرح شد که این مصنوعات باید فروخته شود یا نه که در نهایت به یک موزه بزرگ بریتانیایی تحویل داده شده تا مردم از آنها بازدید کنند.
4- کشتی اسپانیایی آرمادا
سال: 1588
تعداد سرنشینان: 30.000
تلفات: 20.000
کشف شده؟: بله
کشتی اسپانیایی آرمادا احتمالا به خاطر نامش نسبت به دیگر کشتیها شناختهشدهتر باشد که در سال 1588 بادبانش را باز کرد و با حدود 30.000 سرنشین در دریای خشن خلیج کیناگو غرق شد. این کشتی تا سال 1971 کشف نشده بود تا اینکه غواصهای شهر دیری آن را پیدا کردند.
غواصها میدانستند که این کشتی مشهور اسپانیایی احتمالا در منطقه مشخصی غرق شده است. چون زمانی که کشتیغرقشده را کشف کردند، توپخانهای با نشان سلطنتی فیلیپ دوم را دیدند که دیگه مطمئن شدند که با کشتی اسپانیایی آرمادا 400 ساله روبهرو هستند.
کشتی اسپانیایی آرمادا برای اولینبار تنها به خاطر یک ماموریت فرستاده شده بود تا پروتستانها را در انگلستان (به رهبری ملکه الیزابت اول) سرنگون کنند. هدف از این ماموریت هم این بود که کاتولیک در بریتانیا احیا شود. 180 کشیش و 14.000 بشکه شراب بار این کشتی شد. هرچند زمانی که ناوگان بریتانیا حمله کردند، در نهایت ماموریت کشتی اسپانیایی آرمادا با شکست مواجه شد.
آیا میدانستید؟
در مقایسه با هزاران ملوان و سربازان اسپانیایی که در غرق شدن کشتی اسپانیایی آرمادا مُردند، انگلیسیها در این نبرد، هیچ کشتی از دست ندادند و تنها 100 نفرشان کشته شدند.
3- کشتی مری رز
سال: 1545
تعداد سرنشینان: 500
تلفات: 35
کشف شده؟: بله
کشتی مری رز قبل از غرق شدنش در سال 1545، در واقع برای 34 سال به عنوان یک ناوچه موفق برای هنری هفتم انگلستان محسوب میشد. این کشتی در نبر سولنت – تلافی فرانسه برای بولونی – و زمانی که شاه از قلعهاش نبرد را تماشا میکرد، غرق شد.
زمانی که کشتی مری رز غرق شد، تلاشهایی انجام شد که کشتی را از آب بیرون بیاورند. حتی این باور هم وجود داشت زمانی که غواصها کابلها را به تیرهای کشتی متصل کنند، عملیات بیرون آوردن کشتی از زیر آب موفقیتآمیز خواهد بود. همین میشود که کابلها را به کشتیهای دیگری متصل کردند که در مسیرهای مخالفی حرکت میدادند و کشتی مری رز را روی سطح آب میآوردند. اما متاسفانه، این ماموریت و ماموریتهای دیگر برای بیرون آوردن کشتی محبوب شاه شکست خوردند.
کشتی مری رز بعد از 437 سال در نهایت در عملیاتی از آب بیرون کشیده شد که حدود 60 میلیون نفر در سراسر دنیا نظارهگر بودند. این کشف با تیمی از غواصها، باستانشناسان و دانشمندان محقق شد.
آیا میدانستید؟
مصنوعات کشفشده از کشتی مری رز منحصربهفرد هستند و دید تازهای از تجهیزات و جنگافزارهای ناوی (دریایی) منطقه تودور را به ما نشان میدهند.
2- کشتی غرقشده کوبلای خان
سال: 1281
تعداد سرنشینان: 140.000
تلفات: 112.000
کشف شده؟: بله
کشتی غرقشده 1281 از امپراتور کوبلای خان مغول، یکی از چندین قدیمیترین کشتیهای تاریخ است. این کشتی با چهار قایق در آبهای جزایر تاکاشیما (نزدیکی ناکازاکی) در تهاجم ناموفق به ژاپن غرق شد.
امید کوبلای خان در آن زمان این بود که امپراتوری مغولستان را به شرق آسیا و آسیای جنوب شرقی (ژاپن و ویتنام امروزی) گسترش دهد. این شاه با 4.400 کشتی و چیزی حدود 140.000 سرباز تلاش کرد تا این ماموریت را عملی کند. منتها این ماموریت در نهایت با یک گردباد دو روزه (که همچنین به کامیکازه شناخته میشود) باعث شد خنثی شود. حتی این طوفان 80 درصد از ناوگان او را هم نابود کرد.
باستانشناسان در سال 2001 در نزدیکی جنوب چین، لاشه این کشتی را کشف کرده بودند. یکی دیگر از چهار کشتی هم در 14 سال بعد و در نزدیکی جزیره کیوشو کشف شد.
آیا میدانستید؟
مصاحبه کاملی در یک پادکست با یکی از باستانشناسان برجسته کوبلای خان در سال 2011 میلادی انجام شد.
1-کشتی دوکوس
سال: 2.700 – 2.200 قبل از میلاد مسیح
تعداد سرنشینان: نامشخص
تلفات: نامشخص
کشف شده؟: بله
اتفاق کشتی غرقشده دوکوس قدیمیترین و شناختهشدهترین سانحه دریایی در تاریخ است. با اینکه هیچ اطلاعاتی درباره این کشتی در دسترس نیست، اما باستانشناسان مصنوعات تاریخی (در تصویر بالا) را از این تراژدی کشف کردهاند که یک قدمت 500 ساله بین 2.200 سال قبل از میلاد و 2.700 سال قبل از میلاد مسیح برمیگردد. این دوره به دوره پروتو-هلادیک شناخته میشود.
بقایای لاشه کشتی غرقشده دوکوس در دریای اژه، در ساحل جنوبی یونان (جزیره دوکوس تنها 60 مایل از شرق اسپارتا قرار داد) کشف شده بود. با اینکه خود کشتی در آب برای مدتهای طولانی تجزیه شده است، اما بقایای مصنوعات باستانی سفالی، قصه کشتی و سرنشینانش را میگویند. دکتر جورج پاپتانسوپلوس، باستانشناس برجسته در بیش از یک دوره سه ساله (1989-1992) در محل غرق شدن کشتی بود و حفاری گستردهای از این تراژدی انجام دادند.
آیا میدانستید؟
محموله این کشتی، مجموعه بزرگی از سفالهای هلادی تا به امروز است. قبل از اینکه چرخ سفالگری اختراع شود، همه اینها به طرز چشمگیری ساخته شده بودند.
