تاریخ ما
گزیده‌ای از تاریخ و تمدن جهان باستان

جاده‌های هخانشی و ایستگاه‌های آن

نویسنده: یزدان صفاییلوحه‌های تخت جمشید وجود جاده‌های عظیم را تأیید می‌کنند. در این لوحه‌ها حرکت گروه‌ها یا افرادی که وارد ایران می‌شده یا در ایران مسافرت می‌کرده‌اند ثبت شده‌است و ما می‌توانیم از آن‌ها پی ببریم که هندوستان، آراخوزیا،…

اسطوره‌ی سکایی تارگی‌تائوس و تطبیق آن با فریدون پیشدادی

نویسنده: یزدان صفاییدر میان سکا‌ها افسانه‌ای وجود داشته است که بر اساس روایت هرودوت این گونه بوده است که «در سرزمین سکا‌ها مردی‌ زاده شد که خود را تارگی‌تائوس می‌نامید. تارگی‌تائوس سه پسر داشت به نام‌های لیپوکسائیس، آپروکسائیس و بالاخره…

نام‌های خاص و کارکردهای جامعه‌شناختی در گاتها

نویسنده: یزدان صفاییگات‌ها به عنوان سروده‌های زرتشت سپیتمان، کهن‌ترین بخش اوستا از نظر دستور زبان به کار رفته در آن به شمار می‌آید. در این سروده‌های مقدس، شمار اندکی نام خاص باقی مانده است. هدف این مقاله، شناساندن و ارائه‌ی این نام‌ها و…

کورش یا کوروش؟

نویسنده: یزدان صفایی نام بنیادگذار دودمان هخامنشی در میان فارسی‌نویسان امروزی به دو صورت «کورش» و «کوروش» نوشته می‌شود. هر یک از نویسندگان یکی از این دو املاء را برگزیده و به کار می‌برند. پیش از آن‌که بخواهیم یکی از این دو املاء را…

تاریخ میتانی

نویسنده: یزدان صفاییمیتانی دولتی آریایی (هند و ایرانی) در شمال شرقی میانرودان بود که از ۱۵۰۰ تا ۱۳۶۰ پیش از میلاد (۱۴۰ سال) حکومت می‌کرد، پایتخت آن «واشوکان‌نی» Wassukanni رأس‌العین امروزی، در نزدیکی سرچشمهٔ رود خابور قرار داشت.…

شاهان کاسی

نویسنده: یزدان صفاییاز نام سی و شش شاه کاسی‌ها، یک لیست کلاسیک king list A وجود دارد که نام شاهان یکم تا ششم را دارد و پس از آن یک فضای خالی مربوط به پادشاهان بیست و چهارم تا سی و ششم، وجود دارد. برای پادشاهان یکم تا چهارم و بیست و دوم…

لزوم شناخت تاریخ و تمدن ایران پیش از ماد

نویسنده: یزدان صفایی آن‌چه نگارش این سطور را سبب گشته‌است نگرانی نگارنده از بررسی و پژوهش ناقص در زمینهٔ تاریخ ایران باستان است. منظور از این نقصان و کمبود،‌‌ همان کم‌کاری پژوهشگران درباره‌ی دوران تاریخی پیش از تشکیل دولت ماد است. دیدِ…

وضعیت زن میان سکا‌ها و سرمت‌ها

نویسنده: یزدان صفایی سکاها (نک به صفایی ۱۳۸۹ آ: ۸-۱۴) و سرمت‌ها (نک به صفایی ۱۳۸۹ ب: ۱۲-۱۵) دو دوسته‌ از اقوام ایرانی‌زبان شمالی بوده‌اند که بررسی وضعیت اجتماعی زنان در جامعه‌ی اینان هدف نگارشِ این مقاله بوده است. شیوه‌ی زندگی و اقتصاد…

نگرشی نو بر واژه‌ی شنبه

نویسنده: یزدان صفایی در این جستار می‌کوشیم تا پژوهشی درباره‌ی ریشه‌ی واژه‌ی«شنبه» ارائه دهیم که در برگیرنده‌ی نگرشی نوین باشد. در آغاز نیازمند آن هستیم که دیدگاه گذشتگان را برای آشنایی خواننده با پیشینه‌ی بررسی واکاوانه‌ی این واژه به…

نام‌شناسی و زبان کاسی‌ها

نویسنده: یزدان صفایی در نوشته‌های آشوری، از آنان با نام «کاسی‌ها» (Kassi)یاد شده است و همین نام به شکل کوسایوئی Kossaioi توسط استرابون یاد شده است. ایلامی‌ها آن‌ها را کوسی Kussi نامیده‌اند. کلمه‌ی‌ یونانی کاسیتیریس Kassitoros به معنی قلع…

خرید مجموعه کتاب های تاریخی و مذهبی

انگیزه و خاستگاه مقام اندرزگری کرزوس نزد کورش در نظر مورخان یونانی

نویسنده: یزدان صفایی کورش دوم، همواره نزد تاریخ‌نگاران به عنوان پادشاهی که با شاهان شکست خورده، به مهربانی و بزرگواری رفتار می‌کرده است، شهره و نامور بوده است. این شهرت و آوازه‌ی کورش، هرچند که باید برخاسته از واقعیتِ ذاتی او بوده باشد اما…

زبان اورارتو

نویسنده: یزدان صفایی رگه‌ی خاصی از زبان اورارتویی در زبان ارمنی وجود داشته و تاکنون نیز بخشی از آن حفظ شده است. میان زبان اورارتویی و هوریایی خویشاوندی وجود داشته است اما نمی‌توان آن‌ها را یکی دانست قواعد هر دو زبان یکی است. اگرچه…

پیوند میان نام خدای مصری: «رع» با بخش دوم نام‌های «اهوره» و «میثره»

نویسنده: یزدان صفایی دین و ایزدان، معمولاً در گستره‌ای پهناور پراکنده می‌شوند. ‌گاه میان نام ایزدان مردمانی بس متفاوت و دور از هم، نزدیکی و یکسانی دیده می‌شود. این نوشتار درباره‌ی چرایی این موضوع گفتگو نخواهد کرد بلکه نمونه‌ای از این…

هیتی ها

نویسنده: یزدان صفایی نامهای شاهان هیتیها ایرانی هستند، نامهای آرتاتاما Artatama و توشراتا Tushrata و میتواسا Mitwasa دست کم، بخشی ایرانی هستند(1) به باور نگارنده، نام نخست که از دو جز «آرتا» و «تاما» ساخته شده به معنی «تخمه ی آرتا» یا…

گوتی ها (گوتیان)

نویسنده: یزدان صفایی آشوریان از گوتی‌ها با نام «قوتی» یاد کرده‌اند. واژه‌ی گوتی فقط در هزاره دوم و سوم پیش از میلاد به کار می‌رفته است و به یک گروه قومی مشخصی گفته می‌شده و سپس‌تر این اصطلاح به اقوام گوناگونی که در شمال و شرق بابل زندگی…