زندگینامه عین الدوله صدر اعظم قاجار

سلطان عبدالمجید میرزا عین الدوله، نوه فتحعلی شاه قاجار، در سال 1224ش در تهران به دنیا آمد. وی پس از گذراندن دروس مقدماتی و اتمام تحصیلات خود در دارالفنون، به اشاره ناصرالدین شاه، در دستگاه ولیعهد در آذربایجان مشغول كارشد و پس از سالیانی، علاوه بر دامادی مظفر الدین میرزا ولیعهد، مدارج دولتی را پیمود و به عنوان دست راست ولیعهد شناخته شد. عین الدوله پس از سلطنت مظفرالدین شاه، انتظار داشت تا به صدارت عظمی برسد ولی وقتی این انتظار فراهم نگردید، راهی عتبات شد؛ ولی پس از مدتی بار دیگر به حكمرانی خوزستان و مناطق اطراف و سپس به ولایت تهران دست یافت. عین الدوله سپس به صدارت عظمی منصوب شد و شخص دوم مملكت گردید. اما این ایام دوامی نداشت و پس از آنكه وی جنبشهای آزادی خواهی مردم را به شدت سركوب نمود، بر اثر فشار مردم، از كار بركنار شد و دو سال به خارج از تهران تبعید گردید. وی بعد از فتح تهران، با كمكهای مالی خود به فاتحان پایتخت، جان خود را خرید و در كابینه های علاءالسلطنه و مستوفی الممالك، وزیر داخله بود. عین الدوله بار دیگر در زمان احمد شاه به صدراعظمی انتخاب شد و در نوبت سوم، قویترین كابینه را در طول تاریخ مشروطیت تشكیل داد و تمام داعیه داران را به دور خود جمع نمود، ولی هیچ توفیقی نصیب آنها نشد و كابینه بدون هیچ اقدامی، پس از سه ماه ساقط گردید. وی پس از كودتای اسفند 1299، به عنوان صدر اعظم استبداد و رییس الوزراء مشروطه در رأس رجال بازداشتی قرار گرفت و نزدیك به یكصد روز در زندان كودتا به سر برد. عین الدوله پس از آزادی از زندان گوشه گیری اختیار كرد در حالی كه بیماری و فشار طلبكاران نیز، او را از هر فعالیتی باز میداشت. وی سرانجام در دهم آبان 1306ش در 82 سالگی درگذشت. عین الدوله در عصر استبداد در مشاغل دیوانی مخصوصاً صدر اعظمی، مظهر شقاوت و بیرحمی بود در حالی كه در حكومت مشروطه برای حفظ قانون و احترام به دموكراسی، هیچ كس به پای او نمیرسید.